ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ

To 1956 ο Benjamin Bloom, ένας εκπαιδευτικός ψυχολόγος στο πανεπιστήμιο του Σικάγου, πρότεινε μια ταξινόμηση-κατάταξη (ταξονομία) σε ιεραρχική μορφή των εκπαιδευτικών στόχων (educational objectives).
Οι εκπαιδευτικοί στόχοι μπορούν να διακριθούν σε τρεις τομείς:

α) τον γνωστικό (cognitive), που αφορά τις διεργασίες της γνώσης
β) τον συναισθηματικό (affective), που αφορά τις στάσεις (attitudes) και
γ) τον ψυχοκινητικό (psychomotor), που αφορά τις δεξιότητες (skills).

Αναλυτικότερα, στον γνωστικό τομέα υπάρχουν τα παρακάτω επίπεδα:

• γνώση (knowledge): ανάκληση δεδομένων ή πληροφορίας

ρήματα: ορίζω, περιγράφω, απαριθμώ, αναγνωρίζω, κατονομάζω, κατηγοριοποιώ, ταιριάζω, ονομάζω, διαβάζω, καταγράφω, αναπαράγω, επιλέγω, δηλώνω, βλέπω, γράφω

• κατανόηση (comprehension): κατανόηση της σημασίας, ερμηνεία προβλημάτων και οδηγιών, δήλωση ενός προβλήματος διαφορετικές λέξεις

ρήματα: κατηγοριοποιώ, αναφέρω, αλλάζω, περιγράφω, συζητώ, εκτιμώ, εξηγώ, γενικεύω, δίνω παραδείγματα, διασαφηνίζω, βγάζω νόημα, παραφράζω, επαναδηλώνω, ανακεφαλαιώνω, συνοψίζω, κατανοώ

• εφαρμογή (application): χρήση μιας έννοιας ή γενίκευσης σε νέες καταστάσεις και πλαίσια, εφαρμογή της γνώσης από το σχολείο σε άλλους χώρους

ρήματα: ενεργώ, εφαρμόζω, διαχειρίζομαι, εκφράζω, ελέγχω, δηλώνω, καθορίζω, αναπτύσσω, ανακαλύπτω, συνεισφέρω, καθιερώνω, επεκτείνω, υλοποιώ, περικλείω, ενημερώνω, διδάσκω, συμμετέχω, προβλέπω, ετοιμάζω, διατηρώ, προβάλλω, παρέχω, συσχετίζω, αναφέρω, δείχνω, λύνω, διδάσκω, μεταφέρω, χρησιμοποιώ, εκμεταλλεύομαι

• ανάλυση (analysis): διάκριση σε συστατικά μέρη και κατανόηση της οργανωτικής δομής τους

ρήματα: αναλύω, αποσυνθέτω, κατηγοριοποιώ, συγκρίνω, αντιπαραβάλλω, συσχετίζω, κάνω διάγραμμα, διαφοροποιώ, διακρίνω, διαχωρίζω, εστιάζω, διασαφηνίζω, συμπεραίνω, περιορίζω, περιγράφω, καταδεικνύω, προβάλλω, αναγνωρίζω, χωρίζω, υποδιαιρώ

• σύνθεση (synthesis): κατασκευή νέας δομής από διαφορετικά στοιχεία, δημιουργία νέου νοήματος ή δομής

ρήματα: προσαρμόζω, προβλέπω, συνεργάζομαι, συνδυάζω, επικοινωνώ, συσσωρεύω, συνθέτω, δημιουργώ, σχεδιάζω, αναπτύσσω, μηχανεύομαι, εκφράζω, διευκολύνω, σχηματίζω, γενικεύω, υποθέτω, ενσωματώνω, εξατομικεύω, αρχικοποιώ, εντάσσω, παρεμβάλλω, εφευρίσκω, μοντελοποιώ, τροποποιώ, ενισχύω, σχεδιάζω, αναδιατάσσω, ανακατασκευάζω, δομώ, συνίσταμαι, καθιστώ έγκυρο

• αξιολόγηση (evaluation): διατύπωση αξιολογικών κρίσεων

ρήματα: επιβραβεύω, συγκρίνω και αντιπαραβάλλω, συμπεραίνω, κριτικάρω, κρίνω, αποφασίζω, υποστηρίζω, ερμηνεύω, δικαιολογώ, αναπλαισιώνω, υπερασπίζομαι
Πηγή: http://blogs.sch.gr/billbas/

αντίληψη (perception): καθοδήγηση της κινητικής δραστηριότητας με βάση τις αισθήσεις.
π.χ. ανίχνευση μη-λεκτικών επικοινωνιακών στοιχείων, σωστή τοποθέτηση για να πιάσω μια μπάλα αφού υπολογίσω την τροχιά της, διόρθωση της θερμοκρασίας ψησίματος από την μυρωδιά και τη γεύση
Ρήματα: επιλέγω, περιγράφω, ανιχνεύω, διαφοροποιώ, διακρίνω, αναγνωρίζω, απομονώνω, συσχετίζω, προτιμώ
διάταξη-διάθεση (set): ετοιμότητα για δράση. Περιλαμβάνει νοητική, φυσική και συναισθηματική διάταξη. Αυτές καθορίζουν την ξεχωριστή αντίδραση ενός ατόμου σε διαφορετικές καταστάσεις.
π.χ. γνώση και δράση σε μια σειρά βημάτων μιας κατασκευαστικής διαδικασίας. Αναγνώριση των ικανοτήτων και περιορισμών κάποιου. Προθυμοποίηση για μάθηση μιας νέας διαδικασίας (κίνητρα).
Ρήματα: αρχίζω, επιδεικνύω, εξηγώ, κινώ, προχωρώ, αντιδρώ, δείχνω, δηλώνω, προθυμοποιούμαι
κατευθυνόμενη απάντηση (guided response): τα πρώτα στάδια μάθησης μιας περίπλοκης δεξιότητας που περιέχει μίμηση και εξάσκηση με δοκιμή-λάθος.
π.χ. επίλυση μαθηματικής εξίσωσης όπως σε ένα παράδειγμα, εκτέλεση οδηγιών για την κατασκευή ενός μοντέλου, παρακολούθηση των σημάτων χεριών κάποιου που κατευθύνει την εκμάθηση χειρισμού ενός ανυψωτικού μηχανήματος.
Ρήματα: αντιγράφω, ακολουθώ, αντιδρώ, αναπαράγω, απαντώ.

Μάθηση είναι ένα σύνθετο εσωτερικό βιολογικό και πνευματικό φαινόμενο που έχει μελετηθεί από διάφορους κλάδους της επιστήμης όπως ψυχολογία, παιδαγωγική, φυσιολογία, ιατρική, βιολογία και άλλους. Παρότι έχει διεξαχθεί πληθώρα σχετικών μελετών, η μάθηση παραμένει μια διαδικασία η οποία δεν έχει ερμηνευτεί και κατανοηθεί πλήρως και κατά τρόπο παραδεκτό από όλους, όσους ασχολούνται με αυτή. Στην ουσία τα όσα γράφονται και λέγονται για τη μάθηση αποτελούν επιστημονικές υποθέσεις που εξάγονται από την παρατήρηση και τη μελέτη των αποτελεσμάτων της.

Μεταξύ των ερευνητών για τον προσδιορισμό της έννοιας της μάθησης υπάρχει μεγάλη διάσταση απόψεων (Τριλιανός, 2003). Κατά καιρούς, η μάθηση ορίστηκε ως δημιουργία υποκατάστατων ανακλαστικών (Pavlov), ως δοκιμή και πλάνη (Thorndike), ως επανάληψη μιας αντίδρασης μετά από θετική ενίσχυση (Skinner), ως ενόραση (Kohler), ως μίμηση προτύπου (Bandura), ως επεξεργασία των πληροφοριών (Neisser, Seymour, Gagné) και ως προσωπική ερμηνεία στις νεοαποκτηθείσες πληροφορίες (Maslow, Rogers).

Δύο αντιπροσωπευτικοί ορισμοί είναι:

του Gagné (1975) σύμφωνα με τον οποίο:

<< η μάθηση είναι η διαδικασία που υποβοηθά τους οργανισμούς να τροποποιήσουν τη συμπεριφορά τους σε ένα σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα και με ένα μόνιμο τρόπο, έτσι ώστε η ίδια η τροποποίηση ή αλλαγή να μη χρειαστεί να συμβεί κατ΄ επανάληψη σε κάθε νέα περίπτωση.>> και

του Kimble (1980) σύμφωνα με τον οποίο:

«Μάθηση είναι μια σχετικά σταθερή αλλαγή σε μια δυνατότητα της συμπεριφοράς, η οποία συμβαίνει ως αποτέλεσμα ενισχυμένης πρακτικής».

Η μάθηση είναι φαινόμενο που περιλαμβάνει διαδικασίες τόσο σε βιολογικό όσο και σε πνευματικό επίπεδο. Ο Χαραλαμπόπουλος (2001) επισημαίνει ότι ως βιολογική διαδικασία, η μάθηση παρατηρείται και στα ζώα και στους ανθρώπους και είναι αποτέλεσμα μακραίωνης άσκησης, επανάληψης και εθισμού. Ως πνευματική διαδικασία η μάθηση παρατηρείται μόνο στον άνθρωπο, κατευθύνεται σε μεγάλο βαθμό από τον ίδιο και εκδηλώνεται στη συμπεριφορά του. Η μάθηση δεν είναι κάτι που μπορεί να παρατηρηθεί στην ολότητα της άμεσα. Μόνο το αποτέλεσμα της μπορεί να γίνει αντιληπτό.

Από τις σχετικές με τη μάθηση έρευνες έχει προκύψει συστηματοποιημένη γνώση που αναφέρεται σε στάδια μάθησης, επίπεδα μάθησης και παράγοντες μάθησης.



Τα στάδια μάθησης (Φλουρής, 2003) είναι οι επιμέρους διαδικασίες που υποτίθεται ότι εκτελούνται κατά την πραγμάτωση της μάθησης και συνοψίζονται στα εξής:

1. Διαδικασία στροφής της προσοχής – Επιλεκτική αντίληψη

2. Διατήρηση στη βραχυπρόθεσμη μνήμη

3. Κωδικοποίηση

4. Συγκέντρωση και διαφύλαξη

5. Ανάκτηση

6. Γεννήτρια αντιδράσεων

7. Εκτέλεση

8. Επανατροφοδότηση

9. Διαδικασίες εκτελεστικού ελέγχου



Τα επίπεδα μάθησης (Ματσαγγούρας, 1997) ορίζουν μια ιεραρχία διαφορετικών ειδών μάθησης που κατακτώνται με διαφορετικές κατηγορίες δεξιοτήτων διαβαθμισμένης δυσκολίας.

πρώτο επίπεδο, είναι το κατώτερο και αποκαλείται πληροφοριακό,

δεύτερο επίπεδο, είναι το οργανωτικό,

τρίτο επίπεδο, είναι το αναλυτικό,



Οι παράγοντες μάθησης αναφέρονται σε όλα εκείνα τα στοιχεία που είναι δυνατό να επηρεάσουν τη διαδικασία και το αποτέλεσμα της μάθησης. Οι παράγοντες αυτοί και οι κατηγοριοποιήσεις τους δεν είναι μοναδικοί και καθολικά αποδεκτοί. Άλλοι από τους παράγοντες προέρχονται από το ίδιο το άτομο που μαθαίνει, άλλοι σχετίζονται με το ίδιο το αντικείμενο της μάθησης και άλλοι έχουν ως πηγή τους το περιβάλλον. Επειδή οι παράγοντες διαφέρουν από άτομο σε άτομο, είναι επόμενο ότι και η ικανότητα για μάθηση, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνει ο καθένας διαφέρουν. Η διαλεύκανση των προβλημάτων που σχετίζονται με τις διαφορές μάθησης και με τους παράγοντες που τις προκαλούν έχει ζωτική σημασία για τη διδασκαλία.

Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη μάθηση και διαφοροποιούν τα αποτελέσματα της διδασκαλίας κατατάσσονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες (Χαραλαμπόπουλος, 2001).

Στην πρώτη υπάγονται οι ικανότητες, τα κίνητρα και η ετοιμότητα των μαθητών.

Στη δεύτερη οι εμπειρίες, η προσαρμογή και η υγεία.

Στην τρίτη η μέθοδος, η σχολική ατμόσφαιρα και ο δάσκαλος
Πηγή: http://blogs.sch.gr/rafroussis/

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΕΔΩ

Ο Mario Vitti είναι καθηγητής νεοελληνικής φιλολογίας με έδρα, τώρα, στη Σχολή Ευρωπαϊκών Λογοτεχνιών στο Πανεπιστήμιο του Viterdo, μια πόλη μεσαιωνική στα βόρεια περίχωρα της Ρώμης.Προηγουμένως υπηρέτησε στα Πανεπιστήμια της Νάπολης καιτου Παλέρμου. Κατά καιρούς τον έχουν καλέσει για κύκλους μαθημάτων τα Πανεπιστήμια της Θεσσαλονίκης, του Παρισιού, της Ρώμης, της Γενεύης. Είναι εγκατεστημένος στη Ρώμη.

Διαβάστε το εδώ

Είναι περιττό να υπογραμμίσουμε την αξία της Ιστορίας του Βυζαντινού Κράτους του αείμνηστου Γεωργίου Ostrogorsky, που θεωρείται πια έργο κλασικό. Οι πολλαπλές εκδόσεις του πρωτότυπου γερμανικού κειμένου και η μετάφρασή του σε πολλές γλώσσες μαρτυρούν, τη γενική αναγνώρισή του. Μπορεί κανείς να ισχυρισθεί χωρίς υπερβολή ότι το βιβλίο αυτό συντρόφευσε ως βασικό βοήθημα στις σπουδές και στις μελέτες τους όλους τους βυζαντινολόγους μετά τον πόλεμο και έτσι επηρέασε όσο κανένα άλλο τη διεθνή έρευνα για την ιστορία του Βυζαντίου στα τελευταία σαράντα χρόνια....

Διαβάστε την εδώ
ή κατεβάστε την από εδώ

Το κείμενο αποτελεί εισήγηση του Πετράκη Ιωάννη, Φιλολόγου του Πειραματικού Γεν. Λυκείου του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, στην φιλολογική ημερίδα «ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ» (Θεσσαλονίκη Μάρτιος 2008)


Διδακτέα ενότητα: 'Αριστοτέλους, Ἠθικὰ Νικομάχεια, Β΄ βιβλίο 6, 10-13 (1106b), ενότητα 9η, "Η έννοια της μεσότητας", από το βιβλίο Αρχαία Ελληνικά-Φιλοσοφικός λόγος, Γ΄ ΓΕ. Λ. - θεωρητική κατεύθυνση, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007, σς 173-174.
Διδακτικοί στόχοι: Να κατανοήσουν οι μαθητές τον ουσιώδη χαρακτήρα της μεσότητας στη διαμόρφωση της ηθικής αρετής. Ειδικότερα να αντιληφθούν ποιοι παράγοντες, σε σχέση με τα πάθη και τις ανθρώπινες πράξεις, ρυθμίζουν την ορθή επιλογή στη συμπεριφορά, δηλαδή καθορίζουν το μέσον.
Συμπληρώνουν έτσι το πεδίο των γνώσεών τους σχετικά με τον πυρήνα της ηθικής αρετής, τη μεσότητα. Αρκετοί από τους παράγοντες, που ρυθμίζουν το μέσον, προέρχονται από τις γνωστές αριστοτελικές κατηγορίες.
Γλωσσική - λεξιλογική κατάρτιση.

Στρατηγική της διδασκαλίας: Η ενότητα αποτελεί άμεση συνέχεια της προηγούμενης (8ης) και εξ αρχής επιβάλλεται η νοηματική σύνδεσή της με ό,τι προηγήθηκε. Πώς λειτουργεί η αντωνυμία οἷον; Εισάγει το διευκρινιστικό παράδειγμα, σύμφωνα με το οποίο η μεσότης -μεταξύ της υπερβολής και της έλλειψης- εφαρμόζεται στα πάθη (συναισθήματα) και στις πράξεις. Υποστηρίχθηκε προηγουμένως ότι η ηθική αρετή προσβλέπει στο μέσον, αφού είναι ανώτερη της τέχνης, η οποία επίσης επιχειρεί κάτι τέτοιο σύμφωνα με τα εμπειρικά παραδείγματα. Στην περίπτωση της αρετής έχουμε να κάνουμε με πάθη και ανθρώπινες πράξεις. Ο Σταγειρίτης φιλόσοφος λοιπόν στην ενότητα αυτή αναφέρει ενδεικτικά περιπτώσεις ορισμένων παθών, τα οποία συνιστούν τις δύο ακρότητες, την υπερβολή και την έλλειψη (μᾶλλον καὶ ἧττον· περισσότερο ή λιγότερο όμως από τι; Η απάντηση θα δοθεί με τον σχολιασμό αντίστοιχης ερώτησης του σχολικού βιβλίου), οι οποίες λαμβάνουν και τον αρνητικό χαρακτηρισμό τους (ἁμαρτάνεται καὶ ψέγεται).
Ποια είναι η πρόταση της ενότητας; Η απάντηση του φιλοσόφου κρύβεται στη φράση: μέσον τε καὶ ἄριστον, καθώς και στα πέντε στοιχεία- συνθήκες που προηγούνται (στο σημείο αυτό τονίζεται ο ετυμολογικός συσχετισμός των λέξεων ἄριστον και ἀρετή). Πρόκειται για περιπτώσεις κατά τις οποίες η ορθή χρήση μετατρέπει τα παραπάνω πάθη σε μεσότητα. Χρόνος, πράγματα, πρόσωπα, σκοπός και τρόπος υποδεικνύουν τη μέση χρήση τους. Αυτή η χρήση του μέσου, στη συνέχεια, διακρίνει και χαρακτηρίζει και τις ανθρώπινες πράξεις και με βεβαιότητα προκρίνεται μεταξύ της υπερβολής και της έλλειψης.
Επισημαίνεται στο σημείο αυτό η άμεση σχέση που υφίσταται μεταξύ της μεσότητας και της αρετής: κοινός παρονομαστής η εφαρμογή
τους στα πάθη και τις πράξεις. Ποιο είναι το ιδιαίτερο στοιχείο κατά την εφαρμογή της αρετής; Η τιμωρία και ο έπαινος. Το ζήτημα εδώ γενικεύεται· ποιος είναι ικανός αλλά και αρμόδιος να τιμωρήσει ή να επαινέσει μια κακή ή μια ενάρετη πράξη; Φαίνεται πως είναι σκόπιμο να προκληθεί ολιγόλεπτη συζήτηση για το θέμα, ώστε να προοικονομηθεί και η διερεύνηση ερώτησης του σχολικού βιβλίου.
Κατακλείδα: Η αρετή είναι μεσότης και έχει ως στόχο της το μέσον (ποια η διαφορά στη σημασία του ρ. στοχάζομαι στην αρχαία και νέα ελληνική;). Ακόμη ένα στοιχείο προσδιορισμού της ἀρετῆς. Ο Αριστοτέλης εξελικτικά, από την αρχή του Β΄ βιβλίου, προχωρεί στην ανεύρεση και απόδειξη των στοιχείων που αποτελούν την ηθική ἀρετή, τον ορισμό της οποίας θα διατυπώσει στην επόμενη ενότητα.
Ανακεφαλαίωση: Η συμπερίληψη της προβληματικής της ενότητας επιχειρείται από τους μαθητές με αντίστοιχες ερωτήσεις του διδάσκοντα. Η εφαρμογή της μεσότητας στα πάθη και τις ανθρώπινες πράξεις και η άμεση σχέση της προς την ηθική αρετή τονίζονται ως κομβικά σημεία στη σκέψη του Σταγειρίτη φιλοσόφου στην ενότητα αυτή.
Εργασία: Δίνεται μεταφρασμένο απόσπασμα από το έργο του Αριστοτέλη Ἀναλυτικὰ Ὕστερα και ζητείται ο προσδιορισμός του κριτηρίου ή των κριτηρίων σύμφωνα με τα οποία οι αρχαίοι Έλληνες μετρούσαν την ορθότητα των πράξεών τους.
Ἀναλυτικὰ Ὕστερα (97b 15 εξ.): "Τι θα έπρεπε να κάνουμε, αν θέλαμε π.χ. να βρούμε τι είναι η μεγαλοψυχία; Δεν έχουμε άλλο να κάνουμε παρά να φέρουμε στο νου μας μερικούς γνωστούς μας μεγαλόψυχους, ώστε να μπορέσουμε να διαπιστώσουμε ποιο είναι -μέσα στις διαφορές τους- το κοινό χαρακτηριστικό τους που μας υποχρεώνει να τους αποδώσουμε την ιδιότητα του μεγαλόψυχου. Μεγαλόψυχοι είναι π.χ. ο Αλκιβιάδης, ο Αχιλλέας ή ο Αίαντας. Ποιο είναι λοιπόν το κοινό χαρακτηριστικό τους; Το ότι δεν ανέχονταν τις προσβολές. Πραγματικά ο πρώτος πολέμησε για τον λόγο αυτό, ο άλλος κυριεύτηκε από τρομερό θυμό, ο τρίτος έδωσε ο ίδιος τέλος στη ζωή του. Και φυσικά θα μπορούσαμε να μνημονεύσουμε και άλλους, τον Λύσανδρο π.χ. ή τον Σωκράτη".
Βιβλιογραφία: Αρχαία Ελληνικά-Φιλοσοφικός Λόγος, βιβλίο του καθηγητή, ΟΕΔΒ - Αθήνα 2004, σς 166-172.
Δ. Λυπουρλή, Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια, βιβλίο Β΄, Θεσσαλονίκη 2000, σς 150-1, 209-212.
I. Düring, Ο Αριστοτέλης, Παρουσίαση και ερμηνεία της σκέψης του, Β΄ τόμος, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα 1994, σς 235-260.
W. D. Ross, Αριστοτέλης, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα 1991, σς 269-280.
Οἷον καὶ φοβηθῆναι καὶ θαρρῆσαι καὶ ἐπιθυμῆσαι καὶ ὀργισθῆναι καὶ ἐλεῆσαι καὶ ὅλως ἡσθῆναι καὶ λυπηθῆναι ἔστι καὶ μᾶλλον καὶ ἧττον, καὶ ἀμφότερα οὐκ εὖ· τὸ δ’ ὅτε δεῖ καὶ ἐφ’ οἷς καὶ πρὸς οὓς καὶ οὗ ἕνεκα καὶ ὡς δεῖ, μέσον τε καὶ ἄριστον, ὅπερ ἐστὶ τῆς ἀρετῆς. Ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τὰς πράξεις ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ τὸ μέσον. Ἡ δ’ ἀρετὴ περὶ πάθη καὶ πράξεις ἐστίν, ἐν οἷς ἡ μὲν ὑπερβολὴ ἁμαρτάνεται καὶ ψέγεται καὶ ἡ ἔλλειψις, τὸ δὲ μέσον ἐπαινεῖται καὶ κατορθοῦται· ταῦτα δ’ ἄμφω τῆς ἀρετῆς. Μεσότης τις ἄρα ἐστὶν ἡ ἀρετή, στοχαστική γε οὖσα τοῦ μέσου.

Οι βιβλιογραφικές αναφορές προέρχονται από το πρόγραμμα παράστασης του Κρατικού θεάτρου Βορείου Ελλάδος και ομολογουμένως περιέχουν κρίσεις πολύ σημαντικών μελετητών του κλασικού θεάτρου.

Παραθέτω μια πολύ ενδιαφέρουσα πρόταση για βιβλιογραφία Παιδαγωγικών και Διδακτικής. Την πρόταση αυτή την βρήκα περιφερόμενη στο διαδίκτυο και την θεωρώ αρκετά πλήρη, ειδικά όσον αφορά την ειδική διδακτική. Ευχαριστώ, λοιπόν την δημιουργό του ιστολογίου http://ephilologos.blogspot.com και την συγχαίρω από εδώ για την καταπληκτική δουλειά που έχει κάνει.
Τα βιβλία που επισημαίνω με bold τα έχω διαβάσει και αναφέρω σε παρένθεση και κάποιο δικό μου σχόλιο.

"Συγκεντρώνουμε εδώ βιβλιογραφία για τα παιδαγωγικά του ΑΣΕΠ φιλολόγων.
Να διευκρινίσουμε τα αυτονόητα..δεν πρόκειται για συνταγές επιτυχίες αλλά απλώς για κάποιες προτάσεις. Οπωσδήποτε στο εμπόριο κυκλοφορούν κι άλλα τα οποία μπορεί να μην περιλαμβάνοντα εδώ όχι επειδή δε τα θεωρούμε αξιόλογα αλλά απλώς επειδή δεν έχουν πέσει ακόμη στην...αντίληψή μας!
Να διευκρινίσουμε επίσης πως η βιβλιογραφία αυτή, στηρίζεται στα ως σήμερα δεδομένα του διαγωνισμού όπου δεν δίνεται κάποια επίσημη βιβλιογραφία από την προκήρυξη παρά μόνο θεματικές ενότητες. Αν κάτι από τα ισχύοντα αλλάξει θα τροποποιήσουμε την ανάρτησή μας.......


Γενική Διδακτική

* Φλουρής -Κασσωτάκης , Μάθηση και διδασκαλία, Τόμος Α, θεωρίες μάθησης (Πολύ καλό, ευαναγνωστο)
* Φλουρής-Κασσωτάκης Μάθηση και διδασκαλία τόμος Β, θεωρία πράξη και αξιολόγηση της διδασκαλίας
* Ματσαγγούρα, Στρατηγικές διδασκαλίας (θεωρείται αυθεντία του διαγωνισμού. Δύσκολο βιβλίο με πολλές λεπτομέρειες. Έκανα επιλογές ωστε να εμπλουτίσω τμήματα για τα οποία δεν είχα βρεί στοιχεία από αλλού)
* Γενική διδακτική και μεθοδολογία, εκδόσεις μεταίχμιο (Πολύ καλό για "εμπορικό ασεποβιβλίο", τελικά θεωρώ οτι με βοήθησε πολύ την δεύτερη φορά που έδινα - γιατί την πρώτη είχα χαθεί μέσα στην αχανή βιβλιογραφία)
* Χ. Κάτσικας: Παιδαγωγική και διδακτική
* Ματσαγγούρας, Η σχολική τάξη (ισχύει ουτι και για το προηγούμενο του ιδίου συγγραφέα)
* Καψάλης, Παιδαγωγική Ψυχολογία (δεν θεωρώ οτι βοηθάει. Είναι καλό ίσως το κεφάλαιο που αναφέρεται στα κίνητρα. Κατανοητό βιβλίο)
* Τα ερωτήματα του σύγχρονου εκπαιδευτικού, εκδόσεις Gutenberg (άλλο ένα "ασεποβιβλίο" που μπορεί να βάλει σε τάξη τις γώσεις σας. Πολύ καλό)
* Mager Robert, Διδακτικοί στόχοι και διδασκαλία, Αφοι Κυριακίδη, 2000

Ειδική Διδακτική

* Χατζηδήμου Δ, Εισαγωγή στη θεματική της διδακτικής
* Χατζηδήμου Δ, Προετοιμασία καισ χέδιο μαθήματος (εξαιρετικά και τα δύο, με βοήθησαν πολύ εφόσον ως αποφοιτος κλασικού ήμουν άσχετη με την διδακτική)
* Όλες οι οδηγίες διδασκαλίας από τα βιβλία του καθηγητή του υπουργείου (sos sos sos!!!! Κατανόηση, αποδελτίωση... Είναι απαραίτητα)
* Αιμιλίας Βλαχογιάννη, Διδακτικές προσεγγίσεις στα φιλολογικά μαθήματα εκδ. ΤΥΠΩΘΗΤΩ (Πολύ καλό, το συστήνω ανεπιφύλακτα όσον αφορά και το θεωρητικό και το πρακτικό κομματι )
* Βώρος Φ, Η διδακτική της αρχαίας γραμματείας, Παπαδήμα, 1981
* Βερτσέτης Α, Η διδακτική της αρχαίας ελληνικής γραμματείας από μετάφραση, Αθήνα, 1995
* Σπανού, Η διδασκαλία του ποιήματος (Πολύ καλό για την διδακτική λογοτεχνίας)


Εκ των ων ουκ ανευ τα αναλυτικά προγράμματα και οι οδηγίες διδασκαλίας (sos sos sos!!! Απαραίτητα)

Αναλυτικά προγράμματα Γυμνασίου:
http://www.pi-schools.gr/programs/depps/

Βιβλία καθηγητή Γυμνασίου:
http://pi-schools.sch.gr/gymnasio

Οδηγίες διδασκαλίας Γυμνασίου-Λυκείου και ορισμένα βιβλία καθηγητή (Λυκείου)
http://www.pi-schools.gr/lessons/hellenic
http://www.pi-schools.gr/lessons/history

Επίσης συγκεντρωτικά όλα τα βιβλία καθηγητή καθώς και οι οδηγίες διδασκαλίας:
http://www.4shared.com/dir/3864065/e7b4838d/biblia_kathigiti.html

τεστάκια για εξάσκηση και αυτοαξιολόγηση
http://alfavita.gr/ASEP/asepindextestasep.php#a1
Πηγή Βιβλιογραφίας: http://ephilologos.blogspot.com

Θα ήθελα να συμπληρώσω και μερικά στοιχεία ακόμη
α. Όσον αφορά τα παιδαγωγικά μπήκα και εγώ στον πειρασμό να παω φροντιστήριο και να διαβάσω όλα αυτά. Τελικά πιστεύω οτι δεν χρειαζόταν. Τα δύο "ασεποβιβλία" και κάτι cd από γνωστό περιοδικό νομίζω ήταν υπέραρκετά.
Τα cd είναι εξαιρετικά χρήσιμα καθώς χωρίζουν την ύλη σε τμήματα και έχουν 200 ερωτήσεις για το καθένα. Μέσα από την εξάσκηση μάθαινα και την θεωρία. Μπορείτε να τα κατεβάσετε από εδώ:
cd1
cd2
cd3
cd4
cd5
cd6

Χωρίς να σημαίνει οτι δεν χρειάζονται τα υπόλοιπα βιβλία. Απλά ίσως θα πρέπει να προσέξετε να μην χαθείτε. Κάντε επιλογές.
Επίσης αρκετά χρήσιμη είναι και η περίληψη του βιβλίου του Βερτσέτη που θα βρείτε στο club asepadiko2 του pathfinder. Για να το κατεβάσετε κάντε κλίκ εδώ
Όσον αφορά την ειδική διδακτική, δεν έχω να συμπληρώσω κάτι. Διαβάστε αυτά τα βιβλία και ειδικά τις οδηγίες φιλολογικών μαθημάτων. Με βάση τα σχέδια που προτείνουν, προσθέτοντας και δικά μου στοιχεία, καθώς και με πολύ καλή γνώση του γνωστικού αντικειμένου δημιούργησα ένα δικό μου σχέδιο που αξιολογήθηκε πολύ καλά στο διαγωνισμό (89 διδακτική αρχαίων). Πιστεύω οτι το προσωπικό στοιχείο παίζει πολυ σημαντικό ρόλο σ' αυτόν τον διαγωνισμό, αυτό το συμπέρανα έπειτα πό συζητήσεις μου με διορθωτές, οι οποίοι ανέφεραν οτι δεν θέλουν πλέον να βλέπουν τα τυποποιημένα σχέδια των φροντιστηρίων.

Αυτές ήταν οι προτάσεις μου. Για οποιαδήποτε απορία ή σχόλιο περιμένω σχόλιο σας.

Αν παρατηρήσετε τα θέμετα του Ασέπ των τελευταίων ετών, θα δείτε οτι οι ερωτήσεις που αφορούν υποθέσεις τραγωδιών είναι "must". Παραθέτω τις υποθέσεις των επτά σωζόμενων τραγωδιών του Αισχύλου και σε επόμενες αναρτήσεις θα ακολουθήσουν αντίστοιχες και των άλλων δύο τραγικών ποιητών.

Πέρσες
Ανέβηκε το 472 π.Χ (1077 στίχοι). Ο χορός αποτελείται από επιφανείς Πέρσες που αναπληρώνουν τον Ξέρξη κατά την απουσία του.Πρόσωπα: Άτοσσα (μητέρα Ξέρξη) Ξέρξης, Είδωλο του Δαρείου, Άγγελος Τόπος = Παλάτι του Ξέρξη.
________________________________________
Οι γέροντες( χορός), γεμάτοι αγωνία ,καταφθάνουν για να συσκεφθούν, καθώς έχει περάσει αρκετός καιρός που δεν έχουν νέα του Ξέρξη. Απαριθμούν τα έθνη που συμμετέχουν στην εκστρατεία και δημιουργείται η πεποίθηση ότι η δύναμη αυτή είναι ανίκητη. Όμως κάποιος θεός μπορεί να...... "Ο Ξέρξης είχε πάρει χρησμό πως θα κάνει νικηφόρους πολέμους, υπό την προϋπόθεση να μην διαβεί θάλασσα". Φόβοι και υποψίες αρχίζουν να γεννιούνται. Εμφανίζεται η Άτοσσα που είδε ένα σημαδιακό και δυσοίωνο για το γιο της όνειρο τη νύχτα αλλά και κάποιο κακό σημάδι στο βωμό του Απόλλωνα το πρωί. Ο χορός την καθησυχάζει και της υποδεικνύει να προσφέρει χοές στους θεούς και στο νεκρό Δαρείο. Τότε αυτή ζητάει πληροφορίες για την Αθήνα. Εκείνη τη στιγμή καταφθάνει αγγελιαφόρος με το τρομερό άγγελμα. θρήνος ξεσπά, καθώς ο αγγελιαφόρος εκθέτει τα συμβάντα. Η βασίλισσα κάνει τις σπονδές στον τάφο του Δαρείου, ο οποίος εμφανίζεται και πληροφορεί πως τα γεγονότα επαληθεύουν παλιότερο χρησμό που ο γιος του, σαν άμυαλος, δεν απόφυγε. Συνιστά "Ψυχραιμία !" και.. " Μακριά απ' τους Έλληνες!". Με πόνο ανακαλύπτει την αιτία. "Τιμωρηθήκαμε για την ασέβεια μας και την έπαρση μας". Σε βαριά ατμόσφαιρα καταφθάνει και ο Ξέρξης με τα λείψανα του στρατού του....



Επτά επί Θήβας
Ανέβηκε το 467π.Χ(1078 στίχοι).
Ο χορός αποτελείται από Θηβαίες παρθένες
Τόπος του δράματος είναι η Θήβα.
Πρόσωπα: Ετεοκλής, Αντιγόνη, Ισμήνη, Κατάσκοπος, Κήρυκας. Η τριλογία συμπληρώνονταν με τις τραγωδίες Οιδίπους, Λάιος και το στα δράμα Σφίγξ.
________________________________________
Ο Ετεοκλής μιλάει για τη σοβαρότητα της κατάστασης, όταν φτάνει αγγελιαφόρος με μήνυμα για τη δράση των εχθρών. Ο χορός έντρομος ζητάει καταφύγιο στους βωμούς. Ενώ προσεύχονται, ο Ετεοκλής προσπαθεί να τις καθησυχάσει. Καταφθάνει ο αγγελιαφόρος με νεότερες ειδήσεις.
Ακολουθούν εφτά ζευγάρια λόγων στους οποίους, ο μεν αγγελιαφόρος, για κάθε μια από τις εφτά πύλες, περιγράφει τον εχθρικό πολεμιστή που έχει αναλάβει να της επιτεθεί, ο δε Ετεοκλής απαντά με αντίστοιχες οδηγίες.
Μάταια ο χορός προσπαθεί ν' απότρεψει τον Ετεοκλή απ' την έβδομη πύλη, που την πολιορκεί ο αδερφός του, Πολυνείκης. Όμως η Μοίρα τον κατευθύνει.
Με αγγελική ρήση αναγγέλλεται η σωτηρία της Θήβας και ο αλληλοσκοτωμός των αδελφών. Ακολουθεί κομμός της Αντιγόνης και της Ισμήνης που θρηνούν τα χαμένα αδέρφια. Κήρυκας ανακοινώνει την απαγόρευση της ταφής του Πολυνείκη, ενώ η Αντιγόνη δηλώνει ότι θα θάψει τον αδερφό της.
Τους τελευταίους 74 στίχους τους πρόσθεσε κάποιος άλλος στο έργο του Αισχύλου, μεταγενέστερα, προφανώς για να συνδεθεί με την Αντιγόνη του Σοφοκλή.

Ικέτιδες
Ανέβηκε το 463 π.Χ. (1073 στίχοι).
Το χορό συγκροτούν οι κόρες του Δαναού. Τόπος= Άργος.
Πρόσωπα: Δαναός. βασιλιάς, κήρυκας.
Την τριλογία συμπλήρωναν οι τραγωδίες Αιγύπτιοι και Δαναΐδες
________________________________________

Οι πενήντα κόρες του Δαναού (στο χορό συμμετέχουν δώδεκα), με αρχηγό τον πατέρα τους καταφεύγουν ικέτιδες στο Άργος και αγκαλιάζουν τους βωμούς. Προσπαθούν να αποφύγουν το γάμο με τα ξαδέρφια τους, παιδιά του Αιγύπτου. Ζητούν προστασία, αλλά ο βασιλιάς του Άργους μένει αναποφάσιστος. Η απόφαση είναι δύσκολη. Αν τις βοηθήσει, οι Αιγύπτιοι θα του κηρύξουν πόλεμο. Αν τις διώξει, θα ασεβήσει στον Ξένιο Δία. Οι κοπέλες απειλούν ότι θα κρεμαστούν από τα αγάλματα, πράγμα που θα επιφέρει αξερίζωτη κατάρα στο 'Άργος. Είναι έτοιμος ν' αντιμετωπίσει θετικά το ζήτημα τους, αλλά το θέτει στη λαϊκή συνέλευση, η απόφαση της οποίας έχει γι' αυτόν δεσμευτικό χαρακτήρα.
Τη θετική απόφαση της συνέλευσης μεταφέρει ο Δαναός. Ακολουθούν οι ευχαριστίες του χορού και οι ευλογίες του για το Άργος.
Όμως τα πλοία των Αιγυπτίων κάνουν την εμφάνιση τους. Ακολουθεί σκηνή με τον κή¬ρυκα των Αιγυπτίων που προσπαθεί ν' αποσπάσει τις κοπέλες και στο βασιλιά που τον διώχνει στα πλοία. Οι Δαναΐδες σε πομπή μαζί με τον παραχορό( υπηρέτριες) κατευθύ¬νονται επιτέλους στην πόλη, εγκαταλείποντας τη σκηνή με χαρούμενο τραγούδι.


Ορέστεια
Ανέβηκε το 458 π.Χ. Η τριλογία αυτή είναι η μόνη που σώζεται ολό¬κληρη και αποτελείται από:1.Αγαμέμνων 2.Χοηφόροι 3.Ευμενίδες 4.Πρωτεύς(σατυρικό δράμα που χάθηκε)
________________________________________
Αγαμέμνων
Το χορό αποτελεί ένας όμιλος (όχλος) πρεσβυτών (1673 στίχοι.)
Πρόσωπα: Φύλακας, Αγγελος, Ταλθύβιος, Κλυταιμνήστρα,
Κήρυκας, Αγαμέμνονας, Κασάνδρα, Αίγισθος.
Τόπος=Ανάκτορο του Αγαμέμνονα.
________________________________________

Ο Αγαμέμνονας, πριν φύγει για την Τροία, είχε πει στη σύζυγο του πως, αν την κυριεύσει, θα της το ανακοινώσει από μακριά με φωτεινά σήματα. Όσον καιρό λείπει ο Αγαμέμνονας, η Κλυταιμνήστρα βάζει κάποιον φύλακα με πληρωμή για να προσέχει μήπως φανούν τα σήματα του άντρα της, ενώ παράλληλα τρέφει γι' αυτόν απέραντο μίσος (θυσίασε την κόρη της) και συζεί με τον εραστή της, Αίγισθο.
Ο κήρυκας είδε τα σήματα και τ' αναγγέλλει. Η Κλυταιμνήστρα καλεί τους γέροντες( χορός) για να κοινοποιήσει την άφιξη του συζύγου της. Αυτοί χαρούμενοι παιανίζουν, σαν μαθαίνουν τα νέα. Πρώτος έρχεται ο κήρυκας Ταλθύβιος που ανακοινώνει τα συμβάντα και την άφιξη του Αγαμέμνονα που έρχεται πάνω σε άμαξα, ακολουθούμενη από δεύτερη άμαξα στην οποία επιβαίνει η Κασσάνδρα και μεταφέρει και τα λάφυρα. Ο Αγαμέμνονας πείθεται από τη σύζυγο του να μπει στο παλάτι. Η Κασσάνδρα απ' έξω προμαντεύει τον χαμό του και το χαμό της ίδιας .Στη συνέχεια προαναγγέλλει τη μητροκτονία του Ορέστη.
Εμφανίζεται μετά από ένα χορικό η Κλυταιμνήστρα με τα θύματα της, μεθυσμένη από την πράξη της.
Ο χορός της επισημαίνει τη σοβαρότητα αυτού που έκανε, αλλά αυτή δείχνει να ζει σ' άλλον κόσμο. Δεν μεταμελεί. Εντάσσει την πράξη της στην κατάρα που βαραίνει τη γενιά του Τάνταλου.
Ο Αίγισθος την άφησε να τα κάνει όλα μόνη της και τώρα παριστάνει τον αφέντη.
Ο Χορός εξοργίζεται και απειλείται μάχη. Παρεμβαίνει η Κλυταιμνήστρα και αποτραβά τον Αίγισθο στο... παλάτι τους πλέον...........
Χοηφόροι
Το χορό αποτελούν οι χοηφόρες, δηλαδή γυναίκες με επικε¬φαλής την Ηλέκτρα, που πάνε να προσφέρουν χοές στον τύμβο του Αγαμέμνονα. (1076 στίχοι)
Πρόσωπα: Ορέστης, Ηλέκτρα, Οικέτης, Κλυταιμνήστρα,
Τροφός, Αίγισθος, Πυλάδης
________________________________________

Ο Ορέστης μαζί με τον Πυλάδη βρίσκονται στον τάφο του Αγαμέμνονα, όπου καταφθάνουν γυναίκες με επικεφαλής την Ηλέκτρα σταλμένες απ' την Κλυταιμνήστρα με εξιλαστικές προσφορές, ύστερα από ένα κακό όνειρο. Οι δυο νέοι απομακρύνονται με την άφιξη των γυναικών. Η Ηλέκτρα προσφέρει τις χοές, ενώ παρακαλεί να επιστρέψει ο Ορέστης και να εκδικηθεί. Ανακαλύπτει στον τάφο μια τούφα μαλλιών και τα χνάρια του και προαισθάνεται την άφιξή του. Ο Ορέστης εμφανίζεται. Το αδέρφια αναγνωρίζονται και ο Ορέστης της αποκαλύπτει το σχέδιο του. Η Κλυταιμνήστρα, στην οποία εμφανίζεται σαν αγγελιαφόρος του δικού του θανάτου, δεν τον αναγνωρίζει. Φιλοξενεί τον Ορέστη και
τον Πυλάδη, ενώ στέλνει την τροφό (παραμάνα του Ορέστη) για να ειδοποιήσει τον Αίγισθο. Η τροφός χύνει για τον Ορέστη τα δάκρυα που η μητέρα του γι' αυτόν δεν έχει. Ο Αίγισθος έρχε¬ται και σκοτώνεται απ' το σπαθί του Ορέστη. Ειδοποιείται και η Κλυταιμνήστρα που, μετά από σύντομη στιχομυθία με το γιο της, σκοτώνεται. Ο Ορέστης προσπαθεί να δικαιολογήσει την πράξη του. Καλεί τον ήλιο για μάρτυρα. Οι δικαιολογίες δεν τον προφυλάσσουν. Τα πνεύματα που θέλουν να τον εκδικηθούν( Ερινύες) βγαίνουν από τη γη. Εμφανίζονται ενώπιον του. Έντρομος ορμά έξω απ' τη σκηνή με κατεύθυνση τους Δελφούς ( απ' όπου πήρε και την εντολή της μητροκτονίας) για να βρει τη λύτρωση....................
Ευμενίδες
Το χορό αποτελούν οι Ευμενίδες (εξευγενισμένες Ερινύες)
(1047 στίχοι)
Πρόσωπα: Πυθία, Απόλλωνας, Ορέστης.
Είδωλο Κλυταιμνήστρας, Αθηνά, Προπομποί
________________________________________
Η Πυθία αναστατωμένη αντικρίζει τον Ορέστη στο βωμό, περικυκλωμένο από τις Ερινύες που τον καταδιώκουν. Ο Απόλλωνας εμφανίζεται στον διωκόμενο και του υπόσχεται την αμέριστη συμπαράσταση του." θα τον συνοδεύσει ο Ερμής ως την Αθήνα, όπου θα βρει δικαστές που θα τον κρίνουν δίκαια. Στο δρόμο για την Αθήνα ασφαλής συνοδεία θα απομακρύνει Ερινύες". ( Πρώτη σκηνή)
Ο Ορέστης εμφανίζεται στην Ακρόπολη, ικέτης στο άγαλμα της Αθηνάς. Γύρω του οι Ερινύες, λιγότερο άγριες. Εμφανίζεται και η Αθηνά που μαθαίνει τα συμβάντα. Αποφασίζει να δημιουργήσει αιώνιο δικαστήριο( Άρειος πάγος) που θ' απονέμει δικαιοσύνη σε πε¬ριπτώσεις φόνου .Φέρνει τους πιο καλούς Αθηναίους για δικαστές. Εμφανίζεται και ο Απόλλωνας (συνήγορος του Ορέστη) που θεωρεί το φόνο του Αγαμέμνονα βαρύτερο απ' τη μητροκτονία. Οι Ερινύες αντιδρούν. Στην Ψηφοφορία που ακολουθεί προκύπτει ισοψηφία. Βαραίνει η απαλλακτική για τον Ορέστη ψήφος του προέδρου (Αθηνά).
Ο Ορέστης αθωώνεται και ευγνωμονεί την Αθήνα. Οι Ερινύες θυμώνουν. Η Αθηνά όμως τις μεταπείθει και μετατρέπονται σε Ευμενίδες που θα χαρίζουν την αφθονία στην Αθήνα.. (σκηνή δεύτερη
Προμηθέας Δεσμώτης
Αμφίβολη η χρονολόγησή του (μεταξύ 472 και 456 π.Χ). Αποτελείται από 1093 στίχους.
Το χορό αποτελούν οι Ωκεανίδες
Την τριλογία με τον γενικό τίτλο Προμηθέας συμπλήρωναν οι τραγωδίες Προμηθέας πυρφόρος και Προμηθέας λυόμενος.
Πρόσωπα: Κράτος και Βία, Ήφαιστος, Προμηθέας, Ωκεανός
(Γη και Ηρακλής) Ερμής, Ιώ
________________________________________
Ο Τιτάνας Προμηθέας δένεται στον Καύκασο τιμωρημένος απ' το Δία. Ο Ήφαιστος τον συμπονάει, καθώς το Κράτος και η Βία τον καρφώνουν αλύπητα. Στη συνέχεια τον επισκέπτονται οι Ωκεανίδες που τον συμπονούν κι αυτές. Έρχεται στη συνέχεια ο Ωκεανός συμβουλεύοντας υποχώρηση και κάμψη της αδιαλλαξίας. Ο Προμηθέας αρνείται. Τρίτος επισκέπτης η Ιώ (κόρη του Ίναχου) κυνηγημένη απ' την οργή της Ήρας. Στη συζήτηση ο Προμηθέας προμαντεύει απαλλαγή του ίδιου και της Ιώς απ' τα δεινά στο μέλλον. Αφήνει και κάποιο υπονοούμενο στο χορό ότι γνωρίζει μυστικό για την καταστροφή του Δία. Τα λόγια του ακούγονται. Σε λίγο φτάνει ο Ερμής και τον απειλεί για να του αποσπάσει το μυστικό. Μάταια επιμένει. Ο Προμηθέας αντιστέκεται ακόμη και στον κεραυνό του Δία.
Στο τέλος του έργου βουλιάζει στα βάθη μαζί με το χορό, που του μένει πιστός.

Η επιμέλεια των υποθέσεων έγινε από τον Στάθη Πάπακωσταντίνου (http://users.ser.sch.gr/statpapako)

1. Σκοποί και διδακτικοί στόχοι του μαθήματος της Ιστορίας σύμφωνα με το ισχύον πρόγραμμα Σπουδών του Γυμνασίου (ΔΕΠΠΣ/ΑΠΣ, ΦΕΚ 303β/2003 και 304β/2003) και Ενιαίου Λυκείου Υ.Α. 101609/Γ2/30-09-2002 ΦΕΚ 1313/ τ. Β΄09-10-2002 και Υ.Α. 47341/Γ2/13-05-2005 ΦΕΚ 696/ τ. Β΄/24-05-2005.

Αρχαία Ιστορία
α. ULRICH WILCKEN - ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΖΗΣΗ
β. Σχολικά βιβλία και βιβλία καθηγητή (Α' τάξη Γυμνασίου και Λυκείου) [τα παλιά και τα καινούργια].................

Βυζαντινή Ιστορία
α.Georg Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους, εκδ. Βασιλόπουλος (εννοείται επέλεξα τα τμήματα που αναφέρονται στις σχέσεις Βυζαντίου και Δύσης)
β. Ι. Καραγιαννόπουλος, Ιστορία βυζαντινού κράτους, εκδ. Βάνιας
γ. Σχολικά βιβλία και βιβλία καθηγητή Β' τάξεων Γυμνασίου και Λυκείου (είχα διαβάσει και ένα παλιό σχολικό του Καλοκαιρινού)
δ. http://www.ime.gr/chronos/10/gr/p/

Νεότερη ιστορία
α. Τα παλιά βιβλία του Σκουλάτου (επιλογές)
β. Θέματα Ιστορίας Β' Λυκείου, μάθημα επιλογής
γ. Θέματα Ιστορίας , Γ Λυκείου Θεωρητικής Κατ/σης (η ερώτηση του Μορκεντάου ήταν από πηγή)
δ. Βιβλία μαθητή και καθηγητή Γ' Γυμνασιου και Λυκείου (πολύ καλά, και τις πηγές και τις εικόνες- η μια ερώτηση ήταν από πηγή)
ε. Η ελληνική εξωτερική πολιτική 2τ. , Κ. Σβολόπουλος, ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ
στ. Ι. Κολιόπουλος, Ιστορία της Ελλάδος από το 1800, Η διαμόρφωση και η άσκηση της εθνικής πολιτικής τόμος 2
* Το στ το χρησιμοποίησα για να διερευνήσω την εξωτερική πολιτική από το 1830 ως το 1900 ενώ τα ε. για το 1900-1981. Για την περίοδο 1981-2000 χρησιμοποίησα πηγές από το διαδίκτυο (αν και δεν χρειάστηκαν)

Εννοείται οτι έκανα επιλογές από τα παραπάνω βιβλία. Πιστέυω οτι το παν είναι η μέθοδος. Ειχα ένα τετράδιο για την κάθε ενότητα και κρατούσα σημειώσεις. Έτσι στο πρώτο στάδιο μελέτης κατέγραφα οτι θεωρούσα χρήσιμο. Αφηνα κενά ενδιάμεσα και έτσι μπορούσα να συμπληρώνω στοιχεία. Επίσης είχα αφήσει στο τέλος κάποιες σελίδες οπου κρατούσα σημειώσεις από όλα τα βιβλία ανα θέμα, π.χ κρητικό ζήτημα κτλ. Το αποτέλεσμα ήταν 3 μικρά τετράδια που περιείχαν όλα τα χρήσιμα στοιχεία.

Επίσης σε ένα αρχείο στον υπολογιστή μου είχα συγκεντρώσει όλα τα τέστ που δημισιεύονταν ανά καιρούς σε αφημερίδες και τα αναρτούσε η ιστοσελίδα www.alfavita.gr. Έτσι έκανα και αρκετά τεστάκια (αν και είχαν πολλά λάθη) κυρίως για να τσεκάρω τις γνώσεις μου και να ενισχύσω την αυτοπεποίθηση μου.

Θα ακολουθήσουν και άλλες αναρτήσεις με τα υπόλοιπα τμήματα της ύλης.
Καλό κουράγιο σε όσους ξεκίνησαν διάβασμα!!!!! Για οποιαδήποτε απορία μη διστάσετε να με ρωτήσετε. Θα χαρώ να βοηθήσω.

Με αφορμή το αίτημα της Βαλασίας, που της άρεσε πολύ ο Καβάφης και συγκεκριμένα το ποίημα του "Επέστρεφε", παραθέτω ένα link με τα 154 αναγνωρισμένα ποιήματα του Καβάφη. Θα είναι εξαιρετικά χρήσιμο και για τους υποψηφίους του Ασεπ.
Κάντε κλίκ εδώ: Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού


Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Η πρόταση προέρχεται από κοινοποίηση στα σχολεία στου σχολικού συμβούλου φιλολόγων Δ. Τζωρτζόπουλου

• Στόχοι:
– να κατανοήσουν οι μαθητές τη βιοθεωρία του Καβάφη, όπως αποτυπώνεται στο συγκεκριμένο ποίημα.
– να γνωριστούν με διαχρονικά νοήματα, όπως αυτά μπορούν να προκύπτουν από το ποίημα.
– να εξοικειωθούν με τον ποιητικό λόγο και τις ποικίλες σημάνσεις του.
• Μέθοδος και μορφή διδασκαλίας:
– μέθοδος ερμηνευτική.
– μορφή διαλογική.
• Πορεία της διδασκαλίας:
• τρία στάδια: παρουσίαση, ανάλυση, ανακεφαλαίωση.
– Παρουσίαση:
– ένταξη του ποιήματος στο γενικό πνεύμα της καβαφικής ποιητικής και του έργου του.
– ανάγνωση και απόδοση νοήματος ή περιεχομένου.
– καθορισμός του θέματος και έναρξη της συζήτησης.
– Ανάλυση:
– αναλυτική ερμηνεία κατά στίχο ή κατά στροφές, ανάλογα με την περίπτωση.
– να λαμβάνεται υπόψη ότι σε κάθε στροφή συναντούμε ουσιώδεις διαφορές τόσο σε περιεχόμενο όσο και στις παραστάσεις που διανοίγονται μπροστά μας.
– Πρώτη στροφή: στ. 1-12.
– ανάγνωση των τριών πρώτων στίχων και επισήμανση του κεντρικού τους νοήματος.
– εξήγηση και διάλογος για τη συμβολική χρήση της λέξης «Ιθάκη».
– κύρια έννοια η λέξη γνώσεις (στ. 3). Διάλογος για τη σημασία της σε σχέση με το νόημα των τριών πρώτων στίχων, αλλά και ολόκληρου του ποιήματος.
– ο τρίτος στίχος αιτιολογεί τα δεδομένα των δύο πρώτων στίχων.
– επιγραμματικός σχολιασμός των στίχων, πρωτίστως των δύο πρώτων: κινητοποιούν τη φαντασία μας• δηλώνουν κίνηση και μετακίνηση σε μακρινούς, ανοικτούς ορίζοντες.
– στους στίχους 4-12 συζητούμε και σχολιάζουμε τις λέξεις-σύμβολα: Λαιστρυγόνας, Κύκλωπας, Ποσειδώνα.
– τονίζεται η διαφορετική τους σήμανση στον Όμηρο και στο ποίημα: από μυθικά όντα μετατρέπονται σε φαινόμενα της ψυχής.
– προσεκτικός σχολιασμός των στίχων 7-8.
– Να προσεχτεί και να τονιστεί η θέση τους στη στροφή: υψηλή σκέψις και εκλεκτική συγκίνησις πρέπει να αγγίζει το σώμα και το πνεύμα, προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός, ο οποίος δεν είναι ο νόστος του Οδυσσέα αλλά ο πηγαιμός για την Ιθάκη.
– Δεύτερη στροφή στ. 13-23.
– ανάγνωση και συγκεκριμένος σχολιασμός.
– στ. 13: επανάληψη του στίχου 2.
– γιατί; Επειδή συμπυκνώνει όλη την υποθήκη του ποιήματος.
– συνιστά το όλο, ως αφετηρία.
– Λειτουργεί εν είδει «θεματικής περιόδου» για όλη τη δεύτερη στροφή.
– οι επόμενοι στίχοι 14-23 συνιστούν εξειδίκευση ή ανάλυση στα επί μέρους του στ. 13.
– στους στίχους 15-23 ο ποιητής αισθητοποιεί με ρητό και ευκρινή ποιητικό λόγο την αξία που έχει για τον άνθρωπο το ταξίδι για την «Ιθάκη»:
– το ταξίδι προσφέρει θέλγητρα:
– γνωριμία με το άγνωστο που σε γεμίζει χαρά και ευχαρίστηση (στ. 15-16).
– απόκτηση αισθησιακών εμπειριών, δηλαδή σωματικών απολαύσεων (στ. 18-21) καθώς και γνώσεων, δηλαδή πνευματικών απολαύσεων (στ. 22-23).
– στους στ. 20-21 ο ποιητής κάνει εμφαντική αναφορά στα ηδονικά μυρωδικά. ΄
– αυτά δεν συμβολίζουν τίποτε άλλο εδώ παρά τις ηδονικές σωματικές απολαύσεις.
– οι δύο κύριοι άξονες της όλης βιοθεωρίας του Καβάφη τονίζονται εδώ με έμφαση.
– αυτοί οι άξονες είναι: οι αισθησιακές και οι πνευματικές απολαύσεις.
– αξίζει να επισημανθεί η διάχυση και η λυρική ένταση της στροφής, η οποία μας ταξιδεύει στον εξωτικό κόσμο της Ανατολής.
– Τρίτη στροφή στ. 24-30:
– ο ποιητής αλλάζει εδώ τον τόνο του ποιήματος:
– από τα θέλγητρα και τις απολαύσεις του ταξιδιού μεταβαίνει με νέα πνοή στο μοτίβο της μεγάλης διάρκειας του ταξιδιού.
– η Ιθάκη είναι «ο προορισμός» μας.
– δεν πρέπει να ξεχνάμε τον απώτερο στόχο μας.
– η αξία του όμως δεν βρίσκεται στην επίτευξή του, αλλά στη διαρκή προσπάθεια προς την επίτευξή του.
– δεν χρειάζεται να επισπεύσουμε το ταξίδι.
– η επίσπευση συνεπιφέρει και το τέλος των απολαύσεων.
– η προσπάθεια πρέπει να διαρκέσει πάρα πολλά χρόνια, ως τα γεράματα, δηλαδή δια βίου (στ. 27-28), έτσι ώστε να αποκτήσουμε πολλές και ανεκτίμητες εμπειρίες.
– Τέταρτη στροφή στ. 31-33:
– οι στίχοι αυτοί έρχονται ως συνέχεια του στίχου 30 για να αιτιολογήσουν το περιεχόμενό του:
– η Ιθάκη, ο τελικός σκοπός, δεν είναι αυτοσκοπός ούτε αφηρημένη προσδοκία αποκομμένη από το ωραίο ταξίδι και τις εμπειρίες του.
– γίνεται περιεκτικός και ουσιώδης διάλογος στην τάξη σχετικά με τα νοήματα της παραπάνω καβαφικής άποψης.
– κατατίθενται προσωπικές απόψεις των μαθητών, ει δυνατόν και εμπειρίες.
– Πέμπτη στροφή στ. 34-36:
– η Ιθάκη, δηλαδή η επίτευξη του σκοπού, δεν σημαίνει απογοήτευση για τον άνθρωπο ταξιδευτή, δεν συνεπάγεται εξαπάτηση.
– δεν πρέπει να την θεωρούμε αυταπάτη, ακόμη κι αν δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες μας, ακόμη κι αν αποδεικνύεται φτωχική ή ασήμαντη.
– δεν είναι αυταπάτη ούτε εξαπάτηση ή πλάνη, δεν πρέπει να βιώνεται ή να εκλαμβάνεται ως τέτοια, γιατί το ταξίδι της Ιθάκης συνιστά κατάκτηση του ανθρώπου, είναι ο πλούτος του: του προσφέρει σοφία και πείρα.
– ο δρόμος, που εύχεται ο ποιητής να είναι γεμάτος περιπέτειες (στ. 3), μας γεμίζει, μέσω της περιπέτειας, με πλούσια πείρα.
– αντιστοίχως ο δρόμος, που εύχεται ο ποιητής να είναι γεμάτος γνώσεις, στο τέλος μας κάνει σοφούς.
– σχετικά με το τι σημαίνουν οι Ιθάκες γράφει πολύ εύστοχα ο Ε. Παπανούτσος:
«Οι Ιθάκες πια, όχι η Ιθάκη, γιατί δεν είναι μία, αλλά πολλές και διάφορες –όχι μόνο στους διάφορους ανθρώπους, αλλά και στον ίδιο άνθρωπο, κάθε φορά που βάζει σκοπούς και “τέλη” στη ζωή του. Και τι σημαίνουν; Απλούστατα: ένα είναι κάθε τόσο το ιδεατό σημείο αναφοράς, που μας χρειάζεται μόνο και μόνο για να βρίσκομε πάλι στον δρόμο τον προσανατολισμό μας, όταν με κάποιαν εκτροπή τον χάνουμε. Αλλά δεν είναι το τέρμα που έχει αξία. Την αξία την έχει η ίδια η πορεία. Αυτή θα μας κάνει σοφούς. Τι άλλο μπορεί να μας προσφέρει η Ιθάκη; Μας έδωσε ό,τι είχε να μας δώσει. Μας έβγαλε δηλαδή στο δρόμο».
– Ανακεφαλαίωση:
– συζητούνται θεμελιώδη νοήματα του ποιήματος, όπως προέκυψαν από την ανάλυση.
– συζητούνται επίσης γενικού κύρους θέματα, όπως αναδύονται από το ποίημα.
– τέτοια θέματα είναι, μεταξύ άλλων, η απαισιοδοξία και η αισιοδοξία, το ιδανικό και το υψηλό στη ζωή μας, η στοχοθεσία και η στοχοπροσήλωση, η περιπέτεια και η εμπειρία, η γνώση και η σοφία κ.λπ.
• Στοιχεία τεχνικής (βλ. και σελ. 2-3):
– β΄ πρόσωπο.
– λέξεις-σύμβολα.
– επανάληψη λέξεων και φράσεων.
– παραινετικός ή προτρεπτικός τόνος.
– πεζολογία και περιγραφή.

ΤΕΣΤ 1
1. Ο Σουρής ασχολήθηκε σε μεγάλη έκταση με:
α. τη λεξικογραφία
β. την απομνημονευματογράφηση
γ. την έμμετρη δημοσιογραφία
δ. το θέατρο
2. Κατηγόρησε τον Παλαμά για ασάφεια και πήρε από τον Παλαμά κριτική για την ποιητική του συλλογή ως ποίησις ευφάντστος, απερίσκεπτος, εις στίχους εύκολους, εύληπτους, με ωραίας ομοιοκαταληξίας. Πρόκειται για τον:
α. Γεώργιο Δροσίνη
β. Ιωάννη Πολέμη
γ. Κώστα Κρυστάλλη
δ. Λορέντσο Μαβίλη
3. Ποιητικές του συλλογές ήταν τα Αγροτικά και Ο τραγουδιστής του χωριού και της στάνης. Πρόκειται για τον:
α. Αριστοτέλη Βαλαωρίτη
β. Λάμπρο Πορφύρα
γ. Σπήλιο Παπαγιάννη
δ. Κώστα Κρυστάλλη
4. Τα ποιήματα της πρώτης του συλλογής μοιάζουν πολύ με δημοτικά τραγούδια. Μάλιστα, χρησιμοποίησε σ' αυτά αυτούσιους στίχους του δημοτικού τραγουδιού και επαινέθηκε αλλά και κατηγορήθηκε γι αυτήν του την επιλογή ο:
α. Αλέξανδρος Πάλλης
β. Αργύρης Εφταλιώτης
γ. Αριστομένης Προβελέγγιος
δ. Κώστας Κρυστάλλης
5. Να σημειώσετε την πρόταση που δίνει λανθασμένη πληροφορία για τον Λορέντσο Μαβίλη:
α. το έργο του αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από σονέτα
β. το έργο του είναι ποσοτικά μεγάλο αλλά ποιοτικά μικρό
γ. η γλώσσα του είναι δουλεμένη και μεστή
δ. έχει επηρεαστεί από την ινδική φιλοσοφία και τον Σοπενχάουερ
6. Εγραφε με το ψευδώνυμο Δήμος Τανάλιας ο ποιητής:
α. Κώστας Βάρναλης
β. Κώστας Ουράνης
γ. Απόστολος Μελαχρινός
δ. Ρώμος Φιλύρας
7. Ο Βάρναλης έχει χαρακτηρίσει έργο αντιπολεμικό και αντιιδεαλιστικό:
α. Το φως που καίει
β. Σκλάβοι Πολιορκημένοι
γ. Αληθινή απολογία του Σωκράτη
δ. Το ημερολόγιο της Πηνελόπης
8. Δεν είναι έργο του Βάρναλη η συλλογή:
α. Σκλάβοι Πολιορκημένοι
β. Το φως που καίει
γ. Κηρήθρες
δ. Ο θεατρίνος της ζωής
9. Ποιο από τα ακόλουθα κριτικά έργα έχει γραφτεί από τον Κώστα Βάρναλη;
α. Ο Παλαμάς και η εποχή του
β. Κριτική και ποίηση
γ. Ο Σολωμός χωρίς μεταφυσική
δ. Πνευματική πορεία
10. Ποιος ποιητής εξέδωσε τις δύο πρώτες του ποιητικές συλλογές με το ψευδώνυμο Κλήμης Πορφυρογέννητος;
α. Ρώμος Φιλύρας
β. Απόστολος Μελαχρινός
γ. Ναπολέων Λαπαθιώτης
δ. Τέλλος Άγρας
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
1. γ, 2. β, 3. δ, 4. δ, 5. β 6. α, 7. β, 8. δ, 9. γ, 10. β

Πηγή: ΕΘΝΟΣ –ΕΡΓΑΣΙΑ, 29/1/2008
ΤΕΣΤ2
1. Σε ποιο από τα ακόλουθα έργα ο πρωταγωνιστής/στρια δεν αποτελεί τύπο αντικοινωνικό/όργανο δυνάμεων του κακού;
α. το μυστικό της κοντέσας Βαλέραινας
β. ο Ζητιάνος
γ. η Φόνισσα
δ. η Μαζώχτρα

2. Τα Αρραβωνιάσματα είναι έργο του:
α. Παντελή Χορν
β. Δημήτρη Μπόγρη
γ. Θεόδωρου Συναδηνού
δ. Σπύρου Μελά

3. Η πρώτη συλλογή που δημοσίευσε ο Οδυσσέας Ελύτης είναι:
α. το Άξιον Εστί
β. Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό
γ. Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας
δ. Προσανατολισμοί

4. Ως ο κατεξοχήν κριτικός της γενιάς του 30 θεωρείται:
α. ο Ανδρέας Καραντώνης
β. ο Άγγελος Τερζάκης
γ. ο Β. Βαρίκας
δ. ο Κ. Θ. Δημαράς

5. Η Πανώρια είναι έργο:
α. του Γ. Χορτάτση
β. του Βιτσ. Κορνάρου
γ. του Μάρκου Αυρήλιου Φώσκολου
δ. ανώνυμου

6. Η Νεωτερική Γεωγραφία είναι έργο:
α. του Αδαμάντιου Κοραή
β. του Δημήτρη Καταρτζή
γ. του Ιωάννη Βηλαρά
δ. των Φιλιππίδη - Κωνσταντά

7. Η Εξήγησις της Γλυκειάς Χώρας Κύπρου είναι:
α. το γνωστότερο από τα ερωτικά ποιήματα της Κύπρου, γραμμένο στα πρότυπα του Πετράρχη
β. ταξιδιωτική περιήγηση του νησιού γραμμένη από τον Νικόλαο Σοφιανό
γ. χρονογραφία του Λεόντιου Μαχαιρά που καλύπτει το α μισό του 15ου αι.
δ. το σημαντικότερο ελληνικό ποίημα που περιλαμβάνεται στα Άνθη Ευλαβείας, που εκδόθηκε από το Φλαγγινιανό Ελληνομουσείο της Βενετίας

8. Πόσες ωδές έχει γράψει ο Ανδρέας Κάλβος;
α. 12
β. 20
γ. 28
δ. 32

9. Στο κλίμα της απαισιοδοξίας και της πεισιθάνατης διάθεσης δεν εντάσσεται ο:
α. Σπυρίδων Βασιλειάδης
β. Δημήτριος Παπαρρηγόπουλος
γ. Κώστας Καρυωτάκης
δ. Γ. Θ. Βαφόπουλος

10. Επαναστατική προκήρυξη για τη δημοτική γλώσσα θεωρείται το έργο:
α. Γλωσσικαί Παρατηρήσεις
β. Το Ταξίδι μου
γ. Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά
δ. Ψευδοαττικισμού έλεγχος

Σημείωση: Τα παραπάνω θέματα προέρχονται από την τράπεζα θεμάτων της ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1. α, 2. β, 3. δ, 4. α, 5. α 6. δ, 7. γ, 8. β, 9. α, 10. β

Eπιμέλεια: Κατερίνα Μπουκόρου (από το βιβλίο των Κατερίνας και Μαρίας Μπουκόρου:
«ΑΣΕΠ φιλολόγων, ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής», εκδόσεις Σαββάλας)
ΤΕΣΤ3
1. Σημειώστε ποια από τα ακόλουθα στοιχεία δεν υπάρχουν στα ιπποτικά μυθιστορήματα:
α. στοιχεία δυτικά (μονομαχίες, κονταροχτυπήματα)
β. στοιχεία θρησκευτικά (περιγραφές γάμων, κηδειών, μοιρολογιών)
γ. στοιχεία παραμυθιού (μαγικό, υπερφυσικό)
δ. στοιχεία λαϊκά - νεοελληνικά (αυτούσια κομμάτια δημοτικών τραγουδιών - καταλόγιο α)
2. Το σημαντικότερο έργο του 16ου αι. στην Κρήτη είναι:
α. το Χρονικόν του Μορέως
β. Ο Απόκοπος
γ. Ριμάδα Κόρης και Νιου
δ. Ερωτοπαίγνια
3. Εκτός από τη Βοσκοπούλα, ποιο από τα ακόλουθα έργα εκπροσωπεί την ποιμενική ποίηση;
α. Γύπαρις
β. Φορτουνάτος
γ. Ερωφίλη
δ. Κατζούρμπος
4. Το πολεμικό φυλλάδιο «Σάλπισμα πολεμιστήριον» αποτελεί έργο του:
α. Ιωάννη Βηλαρά
β. Δημητρίου Γουζέλη
γ. Αδαμάντιου Κοραή
δ. Αθανάσιου Χριστόπουλου
5. Το έργο «Οι Πρίγκιπες» είναι μυθιστόρημα του:
α. Φώτη Κόντογλου
β. Θράσου Καστανάκη
γ. Στρατή Τσίρκα
δ. Μιχάλη Καραγάτση
6. Να σημειώσετε το έργο που δεν έχει γράψει γυναίκα:
α. Contre-temps
β. Αλλος Αλέξανδρος
γ. Το Βιβλίο της Χαράς
δ. Ζ
7. Ποιος έχει γράψει το «Συναξάρι του Αντρέα Κορδοπάτη» (πρώτο και δεύτερο μέρος):
α. Μένης Κουμανταρέας
β. Θανάσης Βαλτινός
γ. Πέτρος Αμπατζόγλου
δ. Γιάννης Πάνου
8. Να σημειώσετε ποια πρόταση δίνει λανθασμένη πληροφορία για τα Ερωτικά ποιήματα της Κύπρου:
α. είναι γραμμένα σε άψογη λόγια γλώσσα της εποχής
β. είναι γραμμένα σε ποικίλες στιχουργικές μορφές (σονέτα, οκτάβες, τερτσίνες κ.λπ.)
γ. χαρακτηρίζονται από τη μίμηση στον Πετράρχη και σε άλλους πετραρχικούς ποιητές
δ. χαρακτηρίζονται από τον επιδέξιο χειρισμό της γλώσσας
9. Ποιος από τους παρακάτω όρους δεν περιλαμβάνεται στο τρίπτυχο στροφικό σύστημα της ωδής;
α. στροφή
β. αντιστροφή
γ. μελωδία
δ. επωδός
10. Δεν ανήκει στην Αθηναϊκή Σχολή:
α. ο Ιωάννης Καρασούτσας
β. ο Δημοσθένης Βαλαβάνης
γ. ο Νίκος Καμπάς
δ. ο Γιώργος Ζαλόκωστας
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
1. β, 2. β, 3. α, 4. γ, 5. β, 6. δ, 7. β, 8. α, 9. γ, 10. γ
Την ευθύνη των θεμάτων και τις απαντήσεις έχουν τα φροντιστήρια ΠΡΟΣΒΑΣΗ
Κατερίνα Μπουκόρου (από το βιβλίο των Κατερίνας και Μαρίας Μπουκόρου: «ΑΣΕΠ φιλολόγων, ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής», εκδόσεις Σαββάλας)
ΤΕΣΤ4

Τις σημειώσεις επιμελήθηκε ο συνάδελφος Μάρκος Μισσές


ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ

- ΘΕΜΑ

- ΜΕΘΟΔΟΣ : ερμηνευτική, κειμενοκεντρική

- ΣΤΟΧΟΙ (να ειναι μετρησιμοι, οχι πολλοι 2-3, αποφευγουμε να χρησιμοποιουμε τα ρηματα "γνωρισουν,κατανοησουν", αλλα να "κατηγοριοποιησουν,καταταξουν "κλπ)

- μοιραζουμε το ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

- Ανακληση της προηγούμενης γνώσης ( 4 ' )

- ΑΦΟΡΜΗΣΗ (2 - 3 ' ) να δημιουργησουμε κλιμα δεκτικότητας

Ο Λ Ο ( 4 ' )
- Αναγνωση του εργου ( χωρις χρωματισμο της φωνηςγια να μη δημιουργήσουμε "εικονες" στους μαθητές

- σιωπηρή αναγνωση μαθητών

- 1,2 ερωτησεις για τη γενικη εντυπωση, σκεψεις, εικονες ( γυμνασιο), ιδεες (λυκειο)


Μ Ε Ρ Η ( 30 ' )

α) Βιογραφικα του λογοτεχνη, διαβαζουμε στην ταξη απο το βιβλιο του ΟΕΔΒ
"ιστορια της νεοελληνικής λογοτεχνίας"-γυμνασιου ή αν προκειται για το λυκειο στο βιογραφικο σημειωμα που υπαρχει στο τελος του εργου.
ή δινουμε μια ιστοσελιδα στο διαδικτυο οπου υπαρχει κειμανο/α και κάνουμε ερωτήσεις στα παιδιά
- χρησιμοποιουμε τον πινακα γραφοντας τα απολυτως βασικα.

β) μικρη Γραμματολογικη ενταξη (ειδος,περιοδος κλπ)-
-εισαγωγικο σημειωμα του σχολικου,οποτε το εμπλουτιζουμε.

[ ΙΣΤΟΡΙΑ = τα γεγονοτα παρουσιαζονται με χρονολογικη σειρα,
ΜΥΘΟΣ = το πρωτογενες υλικο + μηνυμα που θελει να περασει ο συγγραφεας
π.χ. στο απολειπειν ο θεος Αντωνιον του Καβαφη, το πρωτογενες υλικο ειναι η αξιοπρεπεια μπροστα στο θανατο ( οχι ο Αντωνιος)

ΕΡΜΗΝΕΙΑ
-τα προσωπα του εργου ( με τη σειρα )

- αφηγηματικες τεχνικες 1. αφηγητης / αφήγηση
2. εστιαση
3. φωνες ( ή βουβα προσωπα)
4. αφηγηματικοι τροποι ( αφηγηση, περιγραφη, διαλογος, σχολιο,
εσωτερικος μονολογος)
5.χωρος 6.χρονος(αναδρομες,προληψεις,αναληψεις,εγκιβωτισμους κλπ)


Ο Λ Ο ( 4 ' )
-να το ακουσουν (ηχογραφημενο αν γινεται.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ( ειναι κομματι της διδασκαλιας. Δεν νοειται διδασκαλια χωρις Φ.Ε.)

1ο ζητημα - ερωτηση για τον ιδιο τον συγγραφεα που να αφορα οχι το ιδιο το κειμενο αλλα
γραμματολογικα ή τεχνοτροπιας,σχολης κλπ

2ο + 3ο - πανω στο ιδιο το κειμενο ερωτησης κατανοησης,τεχνικης,γλωσσας,θεματα,
μοτιβα,συμβολα κλπ

4ο ζητημα - δινουμε 1 προταση ή αν ειναι ποιημα 2-4 στιχους να αναπτυξουν.

5ο ζητημα - να συνδεσουν ενα εξωτερικο κειμενο με το κειμενο που εχουμε μπροστα μας
π.χ. για Παπαδιαμαντη - Σκιαθος, Ελυτης - νομπελ , Βικελας - Χιος κλπ

6ο διαθεματικοτητα ή παραλληλο κειμενο και να βρουν κοινα ή διαφορες
π.χ πως οι λογοτεχνες λειτουργουν στο θεμα του θανατου.να βρουν διαφορα λογοτεχνικα εργα.

( απο αυτες θα απαντησουν καποιες στο σπιτι "κατ'οικον" )
στο σχεδιο θα δωσουμε τις απαντησεις και μεις κατα την διαρκεια της ερμηνειας μας οπου θα αναφερουμε μεσα σε παρενθεση την ερωτηση που αναφερεται στο Φ.Ε.)

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
παντα αντιστοιχουν με τους στοχους, 1 ερωτηση για καθε στοχο. μονο κλειστου τυπου ερωτησεις
(αντιστοιχισης, Σ-Λ, πολλαπλης επιλογης,μονολεκτικης απαντησης κλπ)
π.χ. στοιχειο θεατρικοτητας ειναι : α,β,γ,δ (δινουμε την απαντηση γραφοντας" περιμενουμε απο το
μαθητη την απαντηση -- )

ΜΕΣΑ
-πινακας, power point, projector

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ
σχολικο εγχειριδιο
βιβλιο καθηγητη
λεξικο λογοτεχνικων ορων
γραμματολογια γ΄γυμνασιου
www.snhell.gr
www.greek.language.gr
"εισαγωγη στην ποιηση του (σεφερη,ελυτη,παπαδιαμαντη,σολωμου,καβαφη)"παν.εκδ.Κρητης

«Ιερά Οδός», Άγγελου Σικελιανού
ΚΝΛ: Α’ Εν. Λυκ. σελ. 469-474
 Βιογραφία Ποιητή σελ. 478
 Έντονα λυρικό ποίημα με δραματικό χαρακτήρα, σε α’ ενικό πρόσωπο, έχει αφηγηματικό χαρακτήρα «εκφράζει ένα ζωηρό προσωπικό βίωμα του ποιητή μέσα στο οικείο αττικό τοπίο, το γεμάτο μνήμες από το παρελθόν.» Συμμετοχή του αφηγητή στη δράση.
 Σχολιασμός: Ελευσίνα, Δρόμος της Ψυχής, στ. 47, Δήμητρα, Αλκμήνη, μυημένη
 ΔΟΜΗ
1. στ. 1-27: Σκηνικό, μορφή περιπατητή, μετάβαση στο επόμενο μέρος
2. στ. 28-57: Ένταση. Περιγραφή περιστατικού με αρκούδες-σκέψεις ποιητή
3. στ. 58-67: Σχέση Μάνας - Παιδιού
4. στ. 68-85: Ο συμβολισμός της Αρκούδας
5. στ. 85-τέλος: Το όραμα της λύτρωσης και της ενότητας του κόσμου
 Σκηνικό: Χώρος= Ιερά Οδός – Χρόνος= Δειλινό
 Ψυχική διάθεση Ποιητή (στ 1-11): Βαριά διάθεση, ψυχική κόπωση,
 Πρόσωπα: Η περιγραφή του περιστατικού με τις αρκούδες και οι σκέψεις του π. Βλέπει την αρκούδα ως σύμβολο της αιώνιας ΜΑΝΑΣ (=Γης) που βασανίζεται όταν βασανίζουν (=υποφέρει) το παιδί της. Παραδείγματα μανάδων: Δήμητρα, Αλκμήνη, Παναγία.
 Εκτός από την αιώνια ΜΑΝΑ συμβολίζει και κάτι άλλο: στ. 76 κ.ε. Καταπίεση ανθρώπινου γένους→ όταν κάποιοι «γύφτοι» το κρατούν σκλαβωμένο, δεμένο με τις αλυσίδες και το αναγκάζουν να εκτελεί παραγγέλματα→ Κοσμοθεωρία Σικελιανού→ Πίστευε σε μια σφαιρική ενότητα του παντός και έβλεπε τον άνθρωπο ταυτισμένο με τη φύση. Αρκούδα= Μάνα Γη που η αφροσύνη του ανθρώπου την αλυσόδεσε και την υπέταξε, την υποδούλωσε στις επιθυμίες και στα προσωρινά συμφέροντά του, χωρίς να βλέπει το κακό που κάνει με αυτή την υποδούλωση.
 Στ 93 κ.ε. Ποια είναι η αγωνία του π; Αγωνία για την ολοκλήρωση της ενότητας του κόσμου και την επικράτηση του πνεύματος.
 Αισιόδοξο Μήνυμα; Οραματίζεται ότι θα’ ρθει κάποτε η ώρα όπου δε θα υπάρχουν Γύφτοι και Αρκούδες, καταπιεστές και καταπιεσμένοι, αλλά ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ συμφιλιωμένοι, άνθρωπος και φύση θα γιορτάσουν μαζί. Θα’ ρθει η ώρα της Λευτεριάς.
 Γλώσσα: δημοτική με πλούσια εκφραστικά μέσα
 Παρομοιώσεις: «σαν ίσκιοι»
 Εικόνες: Ζωντανές «πληγή κ.ά.»
 Ύφος: λυρικό, στοχαστικό, φιλοσοφικό, δραματικό
 Στίχος: Ιαμβικός 11σύλλαβος, χωρίς ομοιοκαταληξία
 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ: Σύγκριση με σημερινή εποχή= Ρόλος Ποίησης [να οδηγήσει τον άνθρωπο στο ΦΩΣ την αλήθεια με την αφύπνιση της ελεύθερης συνείδησης του].
→ Θρήνος για τον κατακερματισμό της ΖΩΗΣ ανθρωπισμός γνήσιος
→ Ύμνος για την ΑΓΑΠΗ και της ΕΙΡΗΝΗ και αληθινός
ΓΥΦΤΟΣ: Συμβολίζει:
1. τους διάφορους ισχυρούς ανθρώπους που καταπιέζουν και εκμεταλλεύονται τους ανθρώπους (εκμεταλλευτές και εμπόρους των λαών) για το δικό τους συμφέρον.
2. τους ανθρώπους που πήγαν ενάντια στη φύση, τη Μάνα-Γη, έγιναν εχθροί της και την εκμεταλλεύονται.
 Σύγκριση με τη σημερινή εποχή - Παραδείγματα
ΑΡΚΟΥΔΑ: Ο Γύφτος βάζει τις δύο αρκούδες να δώσουν παράσταση. Ακριβώς αυτή τη στιγμή ο ποιητής βυθίζεται στις σκέψεις και τους στοχασμούς του και βλέπει τα πάντα με τα μάτια της ψυχής. Έτσι βλέπει την αρκούδα ως:
1. ΣΥΜΒΟΛΟ της μάνας που υποφέρει, όταν βασανίζεται το παιδί της (φέρνει ως παραδείγματα μάνας τη Δήμητρα που υπέφερε για την Περσεφόνη, τη μάνα του Ηρακλή την Αλκμήνη και την Παναγία).
2. τους ΑΔΥΝΑΜΟΥΣ ανθρώπους (ή τα αδύναμα κράτη) που καταπιέζονται από τους ισχυρούς της Γης.
3. τη ΓΗ που ο άνθρωπος την έχει αλυσοδέσει σαν την αρκούδα, δηλ. Την εκμεταλλεύεται και την καταστρέφει ανελέητα. ΕΠΟΜΕΝΩΣ είναι σύμβολο παγκόσμιο και διαχρονικό.
Στίχος 107:
 Το αισιόδοξο μήνυμα του ποιητή
 Ελπίζει ότι κάποτε θα έρθει η μέρα της συμφιλίωσης και της αγάπης. Οραματίζεται ότι κάποτε θα έρθει η ώρα που η αρκούδα θα ελευ7ερωθεί από τα δεσμά του γύφτου. Ο άνθρωπος θα συμφιλιωθεί με τη φύση και δε θα θέλει να την καταστρέψει. Έτσι όλοι μαζί θα μπορέσουν να χαρούν τη ζωή.
 Ποιος ο ρόλος της Ποίησης και του πνευματικού ανθρώπου απέναντι στα προβλήματα της ζωής; Σύγκριση θεματική και ιδεολογική με απόσπασμα από τη «Σονάτα του Σεληνόφωτος» του Γ. Ρίτσου.

Συμπήρωμα
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η "Ιερά Οδός" είναι ένα λυρικό συμβολικό ποίημα, εμπνευσμένο απ' τις αρχαίες ελληνικές παραδόσεις. Γράφτηκε το 1935, ανήκει στη σειρά "Ορφικά" και είναι ένα από τα πιο σημαντικά έργα του Σικελιανού. Το ποίημα έχει ως σκηνικό την Ιερά Οδό, το δρόμο δηλαδή που οδηγούσε από την Αθήνα στην Ελευσίνα. Εκεί τελούνταν τα ελευσίνια μυστήρια προς τιμή της θεάς Δήμητρας. Το ποίημα είναι γραμμένο στο πρώτο ενικό πρόσωπο και έχει αφηγηματικό χαρακτήρα. Σ' αυτό ο ποιητής περιγράφει καταστάσεις ανάλογες με αυτές που ζούσαν οι μυημένοι στα Ελευσίνια μυστήρια. Μας παρουσιάζει τον άνθρωπο που προσπαθεί να λυτρωθεί από τη σκλαβιά, αλλά δεν τα καταφέρνει, επειδή υποδούλωσε τη Μάνα - Γη (σύμβολο της μητρότητας και της αγάπης). Σε μια εποχή πολιτικής αστάθειας και συνεχών στρατιωτικών πραξικοπημάτων, ο Σικελιανός γράφει το ποίημα "Ιερά Οδός", για να τονίσει ότι η σωτηρία και η λύτρωση για τον ανόητο άνθρωπο βρίσκεται στην ταύτισή του με τους νόμους της ζωής και της φύσης.
2. ΓΛΩΣΣΙΚΑ - ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ
• Ελευσίνα = παραλιακή πόλη της Αττικής, ένα από τα πιο σπουδαία θρησκευτικά κέντρα της αρχαιότητας. Εκεί τελούνταν τα Ελευσίνια μυστήρια προς τιμή της θεάς Δήμητρας, που αρχικά αποσκοπούσαν στη γονιμότητα της γης. Αργότερα η γιορτή αυτή πήρε συμβολικό χαρακτήρα.
• Ιερά Οδός = έτσι λεγόταν ο δρόμος από την Αθήνα προς την Ελευσίνα, γιατί από εκεί περνούσε η πομπή των Ελευσίνιων μυστηρίων.
• δρόμος της ψυχής = ο ποιητής εννοεί ότι αυτός ο δρόμος τον ωθούσε σε στοχασμό και περισυλλογή.
• αθεμωνιές = σωρός από δεμάτια θερισμένου σταριού.
• ακλούθααν = ακολουθούσαν.
• αβασκαντήρια = φυλακτό για αποφυγή ματιάσματος.
• ξόανα = λατρευτικά αγάλματα από ξύλο.
• Δήμητρα = η αρχαία θεά της γεωργίας, προστάτρια της οικογένειας και της γέννας. Πιστευόταν ότι ο Πλούτωνας άρπαξε την κόρη της Περσεφόνης κι αυτή θρηνούσε το χαμό της και την αναζητούσε παντού απελπισμένα.
• Αλκμήνη = Η μητέρα του ήρωα Ηρακλή, η οποία υπέφερε για το τραγικό τέλος του γιου της.
• πυρρός = κοκκινωπός, ξανθοκόκκινος.
• κάματος = καταπόνηση, κούραση, κόπος
• ορχιέμαι = χορεύω
• μούχρωμα = σούρουπο
3. ΔΟΜΗ
• 1η Ενότητα: (Στίχοι 1-27): Ο δρόμος που οδηγεί τον ποιητή στο στοχασμό
• 2η Ενότητα: (Στίχοι 28-57):Το περιστατικό με τις αρκούδες και οι σκέψεις του ποιητή.
• 3η Ενότητα: (Στίχοι 58-67): Ο πόνος της αρκούδας για το παιδί της
• 4η Ενότητα: (Στίχοι 68-85): Η αρκούδα γίνεται σύμβολο του πόνου
• 5η Ενότητα: (Στίχοι 86-107): Η ελπίδα της λύτρωσης και της ενότητας του κόσμου.
4. ΑΝΑΛΥΣΗ - ΕΡΜΗΝΕΙΑ
Ο ποιητής περπατά μόνος του το δρόμο που οδηγεί από την Αθήνα στην Ελευσίνα, στον τόπο όπου τελούνταν τα Ελευσίνια μυστήρια στην αρχαιότητα. Καθώς προχωρά νιώθει τον ήλιο να τρυπώνει στην καρδιά του. Αισθάνεται σαν τον άρρωστο που πρωτοβγαίνει στον κόσμο, έπειτα από πολύ καιρό και θέλει να κερδίσει το χαμένο χρόνο. Ξαφνικά του φαίνεται ότι ο δρόμος μεταμορφώθηκε σ' ένα μεγάλο ποταμό, γεγονός που του δίνει την ευκαιρία για σκέψη και περισυλλογή. `Οταν αντικρίζει μια πέτρα στην άκρη του δρόμου και κάθεται πάνω της, δεν μπορεί να ξεχωρίσει αν ξεκίνησε τώρα αυτό το δρόμο ή πριν από αιώνες. Ξαφνικά βλέπει ένα γύφτο να σέρνει πίσω του δυο αλυσοδεμένες αρκούδες. Ο γύφτος δίνει μια παράσταση μπροστά στον ποιητή. Καθώς χτυπά το ντέφι η μάνα αρκούδα χορεύει, θυμίζοντας στον ποιητή πονεμένη μάνα. Ο ποιητής βλέποντας την παράσταση, φέρνει στο νου του παραδείγματα μανάδων, που πόνεσαν για τα βάσανα των παιδιών τους (Δήμητρα, Αλκμήνη, Παναγία). Η μάνα αρκούδα ακολουθείται από το μικρό αρκουδάκι της, που δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει ακόμα την πίκρα της σκλαβιάς. Καθώς περνά η ώρα, η αρκούδα κουράζεται και δεν μπορεί να χορέψει. Για να την αναγκάσει να συνεχίσει, ο γύφτος τραβά το χαλκά που είχε περασμένο από το ρουθούνι του μικρού αρκουδιού. Παρ' όλη την κούρασή της, η αρκούδα συνεχίζει το χορό, για να μην πονάει το παιδί της. Ο ποιητής θεωρεί την αρκούδα σύμβολο όλου του κόσμου και όλου του πόνου. Αυτός ο πόνος δεν έχει ξεπληρωθεί ακόμα. γι' αυτό η ανθρώπινη ψυχή βρίσκεται ακόμα στον `Αδη, δηλαδή στη σκλαβιά. Ο ποιητής ρίχνει μια δραχμή στο ντέφι του γύφτου, συμμετέχοντας έτσι σ' αυτά που διαδραματίζονται μπροστά του. `Επειτα, ο γύφτος και οι αρκούδες φεύγουν και ο ποιητής μένει πάλι μόνος. Καθώς επιστρέφει στην Ιερά Οδό, αναρωτιέται αν θα ενωθούν κάποτε οι ψυχές των ανθρώπων. Ο ποιητής νιώθει την καρδιά του να πνίγεται μέσα στο σκοτάδι από απελπισία για την τυχόν αρνητική απάντηση στο ερώτημά του. Τελικά, όμως ακούει ένα μουρμουρητό, που του λέει ότι θα' ρθει κάποτε η ώρα, που ο άνθρωπος θα λυτρωθεί από τη σκλαβιά και θα ενωθεί με τους συνανθρώπους του.
5. ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΙΔΕΑ
Ο ανόητος άνθρωπος προσπαθεί να λυτρωθεί από τη σκλαβιά, αλλά δεν τα καταφέρνει, επειδή υποδούλωσε τη Μάνα - Γη και ταυτόχρονα την ψυχή του. Κάποτε όμως η ανθρώπινη ψυχή θα λυτρωθεί και θα συμφιλιωθεί με τους νόμους της φύσης και της ζωής.

Πηγή: teacherhistorybook.blogspot.com

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

(Σύνοψη από το βιβλίο του Ηλία Ματσαγγούρα Θεωρία και Πράξη της Διδασκαλίας, τ.Β’ Στρατηγικές Διδασκαλίας, 5η έκδοση, Gutenberg, Αθήνα 2000, σσ. 282-279)

1. Αρχή της ψυχολογικής αποδοχής και στήριξης.

- Ανάγκη του μαθητή για ψυχολογική ασφάλεια, αναγνώριση, αποδοχή και στήριξη. – Μεγάλη η σημασία των διαπροσωπικών σχέσεων. – Υποβοήθηση της ομαλής ένταξης στη σχολική ομάδα. – Εξασφάλιση θετικών εμπειριών στον ακαδημαϊκό και κοινωνικό τομέα. – Στάση αποδοχής του εκπαιδευτικού: φυσικό πλησίασμα, αιτιολογημένοι έπαινοι, θετική κριτική, αναγνώριση της συνεισφοράς στην τάξη, ενδιαφέρον για εξωσχολικές ασχολίες του μαθητή, αποφυγή προσωποποιημένης κριτικής και απειλητικών δηλώσεων.

2. Αρχή της αυτενεργού συμμετοχής.

- Η εκπαίδευση δεν πραγματώνεται με διαδικασίες εξωτερικής επιβολής, αλλά με διαδικασίες αλληλεπίδρασης μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητών. – Εμπλοκή του μαθητή στο μάθημα, ώστε ν’ αναπτυχθούν οι γνωστικές και κοινωνικές δεξιότητές του και να ενισχυθεί η αυτοπεποίθησή του. – Η ανάπτυξη της αυτονομίας του μαθητή διασφαλίζεται μόνο όταν οι δραστηριότητες και επιλογές του οδηγούν σε βιώματα επιτυχίας. Ακριβώς σ’ αυτό αποβλέπει η διαμεσολάβηση του εκπαιδευτικού.

3. Αρχή της ολότητας.

- Ο ανθρώπινος νους αντιλαμβάνεται οργανωμένα σύνολο και όχι αθροίσματα επιμέρους στοιχείων. – Το διδακτικό αντικείμενο πρέπει να προσφέρεται ως οργανωμένο σύνολο ενός ευρύτερου συστήματος. – Συνολική αντίληψη του διδακτικού αντικειμένου και όχι σταδιακή απομνημόνευση των επιμέρους στοιχείων του. – Η οργάνωση και η ένταξη του νέου πρέπει να γίνεται με βάση τα γνωσιολογικά σχήματα του μαθητή και όχι του ώριμου επιστήμονα. – Απαραίτητος ο προγραμματισμός και η επιλογή κατάλληλων διδακτικών μεθόδων.

4. Αρχή της προσφοράς συστηματικών γνώσεων.

- Όχι βερμπαλισμός και στείρος εγκυκλοπαιδισμός. – Προσφορά με οργανωμένο και συστηματικό τρόπο σημαντικών και έγκυρων γνώσεων. – Η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης δε σημαίνει υποβάθμιση της συστηματικής πληροφόρησης.

5. Αρχή της εποπτείας.
- Χρήση εποπτικών διδακτικών μέσων: πίνακα, εικόνων, σκίτσων, γραφημάτων, προπλασμάτων, ηλεκτρονικής τεχνολογίας.

6. Αρχή της διαφοροποίησης.

- Προσαρμογή του περιεχομένου, των στόχων, του ρυθμού, των μεθόδων και του βαθμού δυσκολίας της διδασκαλίας και των οργανωτικών διαδικασιών στις ατομικές δυνατότητες, τις ανάγκες, το στυλ μάθησης και τα ενδιαφέροντα των μαθητών. – Άμβλυνση μαθησιακών και κοινωνικών διαφορών.

7. Αρχή της διαθεματικής προσέγγισης.

- Διδακτική προσέγγιση που δεν ακολουθεί την κατάτμηση της πραγματικότητας σε διδακτικά αντικείμενα και ξεχωριστά μαθήματα, αλλά εξετάζει κάθε θεματική ενότητα από όλες τις δυνατές πλευρές.

Πηγή: http://www.dide.ach.sch.gr/filologika/

Καθώς αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση για το διαγωνισμό του ΑΣΕΠ σκέφτηκα να αναφέρω τη βιβλιογραφία που χρησιμοποίησα στον προηγούμενο διαγωνισμό.. Φυσικά τα παρακάτω βιβλία είναι απλά δικές μου προτάσεις και ίσως σε κάποια σημεία έφτασα στην υπερβολή.. Ρίξτε μια ματιά και επιλέξτε αυτό που σας ταιριάζει περισσοτερο...

ΑΡΧΑΙΑ

1. 1.Τους σκοπούς και τους στόχους διδασκαλίας της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας, σύμφωνα με το ισχύον Πρόγραμμα Σπουδών του Γυμνασίου (ΔΕΠΠΣ /ΑΠΣ ΦΕΚ 303β/2003 και 304β/2003) και Ενιαίου Λυκείου (ΕΠΠΣ /ΠΣ, ΦΕΚ 131β/2002).
   
   http://www.pi-schools.gr/programs/depps/
   http://www.pi-schools.gr/lessons/hellenic/
   http://www.pi-schools.gr/lessons/history/

2. Γραμματολογία:

• Ιστορία της αρχαίας ελλην. λογοτεχνίας, Γυμνάσιο (σχολικό βιβλίο)
• Εισαγωγές όλων των σχολικών αλλά και των βιβλίων του καθηγητή
• Φ. Κακριδή, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματολογίας, ΙΝΣ

3. Κείμενα
Ομηρος
1. Μαρωνίτης Δ, Αναζήτηση και νόστος του Οδυσσέα. Η διαλεκτική της «Οδύσσειας», Κέδρος
2. Κομνηνού-Κακριδή Ο, Σχέδιο και τεχνική της Οδύσσειας, Θεσσαλονίκη
3. Μαρωνίτης Δ, Ομηρικά Μεγαθέματα, εκδ. Κέδρος
4. W. Schadewaldt, Aπό τον κόσμο του Ομήρου
Και βασικά...
Το βιβλίο του καθηγητή και το σχολικό... (αυτά τα ξεκοκκάλισα, ακόμη και τις εικόνες και τις ασκήσεις)

Αριστοτέλης
1. Δ. Λυπουρλή, Ηθικά Νικομάχεια- βιβλίο Β΄, εκδ. Ζήτρος
2. Δ. Πασχαλίδη, Ηθικά Νικομάχεια, εκδ. Ζήτη
3. βιβλίο Καθηγητή
4. σχολικό βιβλίο
5. ερωτήσεις ΚΕΕ

Πλάτων
1. βιβλίο καθηγητή
2. σχολικό βιβλίο
3. ερωτήσεις ΚΕΕ
4. Σκουτερόπουλος, Πλάτωνος Πολιτεία
5. Γεωργούλης, Πλάτωνος Πολιτεία
6. Taylor, A. E., Plato: The Man and His Work, Dover Publications
7. O μύθος του σπηλαίου
Aντιγόνη
1. Σχολικό βιβλίο
2. Ερωτήσεις ΚΕΕ
3. T. B. Webster, Εισαγωγή στον Σοφοκλή
4. Βοwra, Αντιγόνη- Οιδίπους τύρρανος
5.ανάλυση από Winnington - Ingramm
6. Σαλμανλής Θανάσης - Μπιτσιάνης Αντώνης, Σοφοκλέους Αντιγόνη, εκδ. Μεταίχμιο (2 τόμοι)

Eπιτάφιος
1. σχολικό βιβλίο
2. βιβλίο καθηγητή
3. ερωτήσεις ΚΕΕ
4. Ι. Θ. Κακριδή, Περικλέους Επιτάφιος
5. Α. Φραγκούλη, Περικλέους Επιτάφιος
6. ανάλυση στο διαδίκτυο από Εκήβολο

Πολλά απο τα βιβλία καθηγητή θα τα βρείτε στην ιστοσελίδα του παιδαγωγικού ινστιτουτου και σ' αυτόν τον συμπιεσμένο φάκελο

Θα ακολουθήσει και η υπόλοιπη σε μελλοντικό post

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ – ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ
«Επί ασπαλάθων…» - Γ. Σεφέρη

Διδακτικοί στόχοι

Αναμένεται από τους μαθητές να είναι σε θέση:
�� Να αντιλαμβάνονται την πολιτική διάσταση του ποιήματος σε σχέση με τα
πολιτικά – ιστορικά συμφραζόμενα.
�� Να επισημαίνουν και να ερμηνεύουν τους συμβολισμούς του ποιήματος και τον
συνειρμικό τρόπο σύνθεσής του.
�� Να ανιχνεύουν στο ποίημα γνωρίσματα της σεφερικής ποίησης (σκηνοθεσία,
χρήση αρχαιοελληνικού μύθου, ελληνικότητα, δραματικότητα – τραγικότητα).

Μέσα – υλικά
�� Σχολικό εγχειρίδιο (ΚΝΛ Β΄ Λυκείου, ΟΕΔΒ, σ. 214-215)
�� Περικοπή από το έργο του Πλάτωνα Πολιτεία (616α)
�� Δήλωση του Γ. Σεφέρη (φυλλάδιο / βιντεοταινία με ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)
�� Κείμενο του Γ. Παυλόπουλου Μνήμες από το Γιώργο Σεφέρη
�� Σχετικές εικόνες

Οργάνωση τάξης
Ενιαία – συνεταιριστική

Μεθοδολογία διδασκαλίας
Ακροαματική, διαλογική – μαιευτική, διερευνητική – συνεργατική (εδώ διατυπώνω τη διαφωνία μου, στο ασέπ αναφέρουμε: ερμηνευτική- κειμενοκεντρική)

Πορεία διδασκαλίας
Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας:
�� Ένταξη ποιήματος στο συνολικό έργο του Σεφέρη.
�� Σχολιασμός ημερομηνίας γραφής – με βάση την αφόρμηση αυτή δίνεται
το ιστορικό πλαίσιο.
�� Παράλληλα, προβάλλεται το πολιτικό πλαίσιο μέσα από ανάγνωση της
Δήλωσης του Σεφέρη (ή μέσα από βιντεοταινία – παραγωγής της ΕΡΤ,
στην οποία ακούγεται η φωνή του ποιητή να προβαίνει στη δήλωσή του).
�� Ανάγνωση (ή απλή αναφορά) κειμένου Μνήμες από το Γιώργο Σεφέρη του
Γ. Παυλόπουλου, φίλου του ποιητή, μέσα από το οποίο φαίνεται το πώς
‘γεννήθηκε’ το ποίημα.
�� Ανάγνωση του εισαγωγικού σημειώματος και της πλατωνικής περικοπής
που περιέχεται σ’ αυτό.
�� Συσχέτιση περικοπής με τον τίτλο του ποιήματος και σχολιασμός του
τίτλου. Εποπτικοποίηση της λέξης ασπάλαθοι με προβολή σχετικής
εικόνας.

Μεγαλόφωνη ανάγνωση του ποιήματος με κατάλληλο ύφος από τον εκπαιδευτικό
Αρίθμηση στίχων για διευκόλυνση της επικοινωνίας.
Πρώτες αντιδράσεις των μαθητών και πρωτοβάθμια πρόσληψη του ποιητικού
ερεθίσματος.

Νοηματική και εκφραστική επεξεργασία ποιήματος – η αποκρυπτογράφηση του
ερμητικού λόγου και η αποκωδικοποίηση των συμβολισμών του ποιήματος
γίνεται μέσα από τη διακριτική καθοδήγηση του εκπαιδευτικού, τη
συνεταιριστική διερεύνηση των μαθητών, την υπογράμμιση βασικών λέξεων /
φράσεων, τον σχολιασμό και τη συζήτηση.

Η επεξεργασία και εμβάθυνση του ποιήματος μπορεί να περιστραφεί γύρω από
τους ακόλουθους άξονες:
�� Η εσωτερική δομή του ποιήματος - τα τρία ποιητικά επίπεδα (η
αφηγηματική μνήμη – ιστορική και αρχαία, η μετάπλαση του ποιητικού
μύθου σε ποιητική αλληγορία και το παραβολικό σχήμα με το οποίο
ολοκληρώνεται το τρίπτυχο ύβρις – άτη – τίσις).
�� Η συνειρμική ακολουθία, τα σύμβολα και ο προφητικός χαρακτήρας του
ποιήματος.
�� Ο τόνος και τα κυρίαρχα συναισθήματα σε κάθε ποιητικό επίπεδο.
�� Γνωρίσματα της ποίησης του Σεφέρη (σκηνοθεσία, χρήση
αρχαιοελληνικού μύθου, ελληνικότητα, δραματικότητα – τραγικότητα).
Διακειμενικές αναφορές σε περίπτωση που δεν έχουν γίνει κατά τη διάρκεια της
επεξεργασίας.
Ανασύνθεση ποιήματος και συνολική εκτίμηση.
Μεγαλόφωνη ανάγνωση ποιήματος από μαθητές (εναλλαγή ατομικής και εν χορώ
ανάγνωσης, ιδίως για το επιλογικό δίστιχο).
Ανάθεση κατ’ οίκον εργασιών.


Σχολιασμός και ερμηνευτική προσέγγιση ποιήματος:
Πρόκειται για το κύκνειο άσμα του ποιητή, το οποίο πέρασε μια εκδοτική
περιπέτεια, στοιχείο που δηλώνει ότι η ποίηση είναι μια δημόσια πράξη.

Τίτλος πρωτότυπου χειρογράφου: Παμφύλιος, γραμμένο στις 31 του Μάρτη 1971.
Πρωτοδημοσιεύτηκε, σε γαλλική μετάφραση του ποιητή (με τον τίτλο Sur les
aspalathes…), στις 27 Αυγούστου 1971 στην εφημερίδα Le Monde. Στα ελληνικά,
δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες το Βήμα και τα Νέα, στις 23 Σεπτεμβρίου1971, τρεις
μέρες μετά το θάνατο του ποιητή. Στη συνέχεια, δημοσιεύτηκε στα Νέα Κείμενα
(τόμος Β΄, 1972) μαζί με τη γνωστή δήλωση του ποιητή (28 Μαρτίου 1969).

Τίτλος: νοηματικά άφωνος, ανενεργός, προβληματικός. Ένα αρχαιότροπο παράθεμα,
που ηχεί ως αιώνιο ανάθεμα για τους τυράννους.

Δομή ποιήματος:
το ποίημα διακρίνεται σε τρία άνισα στροφικά σχήματα που
λειτουργούν ως τρία ποιητικά επίπεδα:
α) Πρώτη στροφή: μια λυρική τοπιογραφία, προβολή ενός κλασικού ελληνικού
τοπίου. Τόνος λιτός, συγκρατημένος, απαλός.
β) Δεύτερη στροφή: η ανάμνηση της πλατωνικής περικοπής και η περικοπή. Τόνος
οργίλος, συναισθηματική έξαρση (αντισεφερικό στοιχείο).
γ) Τρίτη στροφή: εξόδειοι στίχοι – παραβολικό σχήμα της ποιητικής αλληγορίας.
Τόνος ήρεμος.

Αναλυτικότερα:

Στίχοι 1-7: στην πρώτη στροφή λειτουργεί η αφηγηματική μνήμη (η ιστορική και η
αρχαία μνήμη). Σαφείς τοπικοί και χρονικοί δείκτες μας τοποθετούν στον ποιητικό
χωροχρόνο (Σούνιο, μέρα του Ευαγγελισμού, πάλι με την άνοιξη). Ταυτόχρονα, λέξεις
δίσημες και με νοηματικό βάρος μας υποβάλλουν μια ανάλογη ατμόσφαιρα
(Ευαγγελισμός: Επανάσταση του ’21 και καλή αγγελία σε κατάσταση ανελευθερίας,
Άνοιξη: ανάσταση της φύσης και του Έθνους). Λέξεις δηλωτικές του αρχαίου
ελληνικού πολιτισμού (Σούνιο, αρχαίες κολόνες - που αντηχούν ακόμη σαν χορδές
μιας άρπας) αλλά και της ελληνικής φύσης (Λιγοστά πράσινα φύλλα, σκουριασμένες
πέτρες, κόκκινο χώμα) συνθέτουν μια λυρική τοπιογραφία. Τη λυρική εικόνα
αμαυρώνουν τα μεγάλα βελόνια των ασπάλαθων με τους κίτρινους ανθούς (με το
χρώμα του μίσους). Η λέξη ασπάλαθοι, τοποθετημένη σε κεντρική θέση μας
προετοιμάζει για την ποιητική αλληγορία που θα ακολουθήσει. Ολόκληρη, εξάλλου,
η πρώτη στροφή λειτουργεί προετοιμαστικά, στοιχείο που συνιστά γνώρισμα της
σεφερικής σκηνοθεσίας.

Στίχοι 8-18: η δεύτερη στροφή εισάγεται με τη λέξη Γαλήνη (μια κατ’ επίφαση
γαλήνη) που λειτουργεί ως ποιητική παύση (πρβλ. μουσική παύση) για το πέρασμα
σε ένα άλλο επίπεδο. Το ερώτημα που ακολουθεί επιτείνει τη δραματικότητα ενώ η
απάντηση σ’ αυτό – σε μια συνειρμική ακολουθία - αιτιολογεί την ανάμνηση της
πλατωνικής περικοπής (που έρχεται στη μνήμη του μέσα από μια περίτεχνη
μεταφορά: στου μυαλού τ’ αυλάκια), καθώς διαπιστώνεται πως δεν άλλαξε από τα
αρχαία χρόνια το όνομα του θάμνου. Ο ποιητικός μύθος μεταπλάθεται σε ποιητική
αλληγορία και παραπέμπει στο τώρα. Η περικοπή λειτουργεί καταιγιστικά και
κλιμακώνεται ανατριχιαστικά, με τα ρήματα σε χρόνο αόριστο να δηλώνουν το
τετελεσμένο, τοποθετημένα ασύνδετα να ηχούν ως απανωτά ραπίσματα και, τέλος,
βαλμένα παρατακτικά να δείχνουν μανία και πείσμα. Οι ασπάλαθοι εδώ γίνονται το
όργανο απονομής της δικαιοσύνης, ενώ ο Τάρταρος δηλώνει το καθαρτήριο, τη
σκοτεινή άβυσσο που περιμένει τους κακούργους.

Στίχοι 19-20: η συναισθηματική έξαρση καταλαγιάζει, η αυλαία της αρχαίας
τραγωδίας πέφτει, η κάθαρση έχει συντελεσθεί. Με τη λέξη Έτσι εισάγεται εμφαντικά
το παραβολικό σχήμα της ποιητικής αλληγορίας (όπως τότε, έτσι και τώρα). Το
επιλογικό σχόλιο λειτουργεί με γνωμικό τρόπο και διαβεβαιώνει ότι ανάλογο τραγικό
τέλος μ’ αυτό του Παμφύλιου Αρδιαίου περιμένει κάθε πανάθλιο τύραννο. Ο αιώνιος
νόμος της τραγωδίας λειτουργεί αδυσώπητα: ύβρις – νέμεσις – τίσις.

Βασική πηγή:
- Διάλεξη Νικήτα Παρίση στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου, με θέμα το ποίημα
του Γ. Σεφέρη «Επί ασπαλάθων…».
- Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γυμνασίου – Λυκείου, βιβλίο του καθηγητή,
τεύχος 2 – Ποίηση, ΟΕΔΒ, Αθήνα.

Επιμέλεια σημειώσεων:
Μαρία Παπαλεοντίου
Φιλόλογος – Π.Ι

Πηγή: http://sites.google.com/site/logotechnoume/logotechnoume